Medewerkers en bewoners dragen bij aan onderzoek Nieuw Toutenburg

Als aspirant lid van Topcare wil Nieuw Toutenburg in Noardburgum van zorgorganisatie Noorderbreedte zijn volwaardige lidmaatschap bewijzen. Nieuw Toutenburg geeft onderzoek een vaste plaats binnen de organisatie en geeft daarin ook alle medewerkers een rol.

Als bewoners heel passief zijn en wachten tot een van de teamleden het licht in hun kamer aan komt doen, of voortdurend “Vind je het goed als ik…” vragen, is dit gedrag dan een uitvloeisel van hun ziektebeeld, of wordt het veroorzaakt door het gedrag van de teamleden? Niet iedere verpleeghuisaanbieder zou zichzelf die vraag stellen, maar Nieuw Toutenburg doet dit wél. Deze locatie van zorgorganisatie Noorderbreedte is gespecialiseerd in de zorg voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek, en is bovendien kort geleden aspirant lid van Topcare geworden. In het kader van dit Topcare predicaat wil het heel graag onderzoek doen, en het wil hierbij alle medewerkers betrekken. De hier boven gestelde vraag is er dan één die heel mooi bij die ambitie aansluit.

Marktleider gerontopsychiatrie in Noord-Nederland

‘We zijn voor het noorden van het land marktleider in gerontopsychiatrie’, vertelt coördinator zorg Marijke de Vries. ‘Dat is historisch zo gegroeid. In het verleden waren we veel breder georiënteerd en richtten we ons ook op ouderen en jongeren met dementie. Maar nu hebben we ons hier op Nieuw Toutenburg volledig op gerontopsychiatrische problematiek en mensen met de ziekte van Korsakov toegelegd.’ Beleidsmedewerker Gea van Dijk vult aan: ‘Dat verklaart ook waarom wij werden gevraagd om mee te doen met Topcare. We doen hier goede dingen in en dat werk kunnen we nu verbreden en verdiepen.’

NieuwsgierNieuw Toutenburg LeeuwardenEllie Boersmaigheid medewerkers prikkelen

Medewerkers betrekken bij onderzoek doen, begint bij nieuwsgierigheid prikkelen, stelt Van Dijk. ‘Als je nieuwsgierig wordt, komen vanzelf vragen bij je op’, zegt ze. ‘Tijdens het Topcare congres van november 2017 hebben we in een presentatie gepolst of we die nieuwsgierigheid kunnen prikkelen door praktijkgerichte vragen te stellen. Dus hebben we in onze actieve workshop iedereen die aanwezig was op door ons ontwikkelde kaarten laten opschrijven welke vraag bij ze opkomt als ze met een cliënt bezig zijn. Vervolgens hebben we andere aanwezigen op die antwoorden laten reageren door er vervolgvragen bij te stellen, zodat ze steeds dieper in een vraag konden duiken. Die opzet bleek goed te werken en gaan we daarom hier in huis ook toepassen.

Samenwerking met hogeschool Leeuwarden en GGZ Friesland

Nieuw Toutenburg pakt het gedegen aan. De organisatie werkt samen met het lectoraat Zorg en innovatie in de psychiatrie van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden en met GGZ Friesland. Waar Nieuw Toutenburg twee verblijfsafdelingen gerontopsychiatrie kent, heeft GGZ Friesland twee verblijfsafdelingen ouderenpsychiatrie. ‘We willen ook netwerkbijeenkomsten organiseren met andere aanbieders van gerontopsychiatrie’, zegt De Vries. ‘En met de medewerkers samen willen we – op alle niveaus – kleine onderzoeken gaan doen op basis van de vragen die zij zelf hebben. We willen ook met de arts en de psycholoog scholing gaan bieden op het gebied van onderzoek.’

Bewoners en medewerkers betrekken bij onderzoek

Topcare moet vooral niet te theoretisch worden, benadrukken Van Dijk en De Vries. ‘Bewoners en medewerkers moeten er wat aan hebben’, zegt de laatste. ‘Ze moeten trots kunnen zijn op deelname aan Topcare.’ Ellie Boersma, verzorgende IG, vult aan: ‘Het is belangrijk om onderzoek naar de werkvloer toe te krijgen, dus daar wordt ook hard aan gewerkt. In werkbesprekingen bijvoorbeeld wordt het onderwerp onderzoek voortdurend op de agenda gezet. En dan zie je ook dat het werkt; teamleden voelen zich uitgedaagd om met vragen te komen.’

Bewoners betrekken bij wonen dankzij onderzoek

Een mooi aanknopingspunt voor het betrekken van bewoners bij onderzoek is de nieuwbouw van Nieuw Toutenburg in 2019. ‘Een interessante onderzoeksvraag is wat wonen voor de bewoners betekent’, zegt De Vries. ‘Onder de noemer Van schuilen naar wonen met zorg willen we ook de bewoners een rol geven bij het vormgeven van het wonen. In de bewonersraad kwam de vraag naar voren of mensen nog steeds in bad kunnen. Badkuipen hadden we voor de nieuwbouw niet voorzien. Dat we hier op de huidige locatie nog een bad hebben, is een overblijfsel van de PG-afdeling die we in het verleden hadden. Maar een aantal van de huidige bewoners maakt er ook nog steeds graag gebruik van.’ Van Dijk: ‘We krijgen ook veel vragen over welzijn. Ik weet niet of het een té grote ambitie is, maar wat zou het mooi zijn als we nu en een jaar na de verhuizing kunnen meten hoe onze bewoners het welzijn ervaren. Met nieuwbouw beoog je toch immers dat welzijn te verhogen.’

Ruim baan voor onderzoek

Het is al langere tijd gebruikelijk dat vanuit de ROC’s en middelbare scholen kleinschalige onderzoekjes worden verricht in Nieuw Toutenburg. ‘Deze staan vaak los van elkaar en er zit nu nog weinig lijn in’, Nieuw Toutenburg Leeuwardenzegt Van Dijk, ‘dus nu willen we een echte lijn maken waarin we al die onderzoekjes kunnen inpassen. Het is ook leuk voor die leerlingen als er wat met hun onderzoek wordt gedaan.’

Tijd vrijgemaakt voor onderzoek

Het is belangrijk dat onderzoek niet in de kast blijft liggen, stelt De Vries. ‘Eentje ging recent over seksualiteit’, vertelt ze. ‘Voor ons is dat – ook gelet op het feit dat we bewoners op steeds jongere leeftijd binnen krijgen – een belangrijk thema.’ Het is dan ook goed dat nu vanuit de organisatie echt tijd is vrijgemaakt om onderzoek een plaats te geven, vindt Van Dijk. Ze zegt: ‘Onderzoek moet echt iets van alle medewerkers worden. Daarom is die samenwerking met het lectoraat van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden ook zo belangrijk. Zo’n lectoraat heeft een heel praktische insteek bij wetenschappelijk onderzoek en sluit dus goed aan op wat de teams vanuit de praktijk kunnen inbrengen. Om de zorg voor de cliënt beter te maken en te zorgen dat iedereen de uitdaging in zijn werk blijft vinden. Dat is echt de meerwaarde van Topcare, het daagt je uit om de diepte in te gaan.’

Meerwaarde Nieuw Toutenburg

Boersma vertelt over de meerwaarde van Nieuw Toutenburg:  ‘Onze specialisatie in gerontopsychiatrische problematiek geeft ons specifieke kennis die ook voor andere zorgaanbieders interessant kan zijn. Het aantal ouderen met gerontopsychiatrische problemen neemt toe en andere aanbieders verwijzen nu naar ons als het ze zelf aan de expertise ontbreekt om deze mensen de juiste begeleiding te geven. Maar we kunnen met ons vanuit Topcare opgezette expertteam ook op consultbasis die kennis naar hen toe brengen. En het zou helemaal mooi zijn als we die kennis ook kunnen inzetten voor ouderen in de thuissituatie. De ambitie om dit te gaan doen is er ook, want de behoefte is er zeker.’

Dagbesteding

Bas Veenstra verrichte bij Nieuw Toutenburg in het laatste jaar van zijn hbo-v studie onderzoek naar de dagbehandeling. ‘Uit dat onderzoek kwam naar voren dat de bewoners heel tevreden zijn over de mogelijkheden voor dagbesteding die Nieuw Toutenburg biedt’, vertelt hij. ‘Die mogelijkheden zijn breed en als ze niet tevreden zijn over hun keuze, zoeken ze gewoon zelf naar een andere vorm van dagbesteding die beter bij hen past.’ Uit het onderzoek bleek ook dat ze geen behoefte hadden aan dagbesteding buiten het terrein. ‘Dit onderstreept hoe breed het aanbod is’, zegt Veenstra, ‘al zal ook het gevoel van veiligheid van dagbesteding binnen het terrein hierin een rol spelen.’

Op basis  van literatuurstudie concludeerde Veenstra dat mensen opleven van de sociale contacten die dagbesteding met zich meebrengen. ‘Dit beeld werd bevestigd door de interviews die ik hier in huis heb gehouden’, vertelt hij. ‘In dit verband is het ook interessant ouderen die nog thuis wonen deel te laten nemen aan die dagbesteding, dus Nieuw Toutenburg wil nu onderzoeken hoe het aan die behoefte invulling kan geven.’

In vervolgonderzoek is gekeken naar de vraag of ook familieleden kunnen worden betrokken bij de dagbesteding. Daarvoor bestond wel theoretische interesse, maar toen Nieuw Toutenburg met concrete voorstellen kwam, haakten mensen toch weer af. Mogelijk speelt hierin een rol dat veel familieleden zelf vinden dat zij vanuit hun relatie voldoende betrokken zijn bij het leven van bewoners.

Meer weten


Geplaatst op: 23 januari 2018
Laatst gewijzigd op: 23 januari 2018