Familiezorg en Familiedag bij Laverhof

Laverhof heeft enige jaren geleden Familiezorg geïntroduceerd. Dit is een methode om met familie in gesprek te gaan en hen te betrekken bij de zorg van de cliënt zodat deze zorg een coproductie wordt tussen de medewerker, cliënt en familie. Dit alles op basis van gelijkwaardigheid.

Familiezorg bij Laverhof is te herleiden naar de zusters van de congregaties die de grondleggers zijn van Laverhof. De zusters zorgden en zorgen voor elkaar. Toen er niet-religieuzen bij Laverhof kwamen wonen, met familie die mantelzorg verleende, ontstond de vraag hoe hiermee om te gaan. De Methode Familiezorg van het Expertisecentrum Familiezorg bleek goed aan te sluiten bij de visie van Laverhof en werd in 2009 als leidraad genomen.

Werken vanuit de zorgtriade

Dagbestedingscoach en trainer Familiezorg Judith Sanders, is vanaf de eerste dag bij Familiezorg betrokken: “Bij de naam Familiezorg denk je snel aan mantelzorg en wat familie allemaal ‘moet’ doen voor hun familieleden. Familiezorg is echter veel meer dan alleen de extra was doen voor vader of moeder of meedoen aan de bingo. Familiezorg gaat over relationeel samenwerken in de zorgtriade cliënt, familie en medewerkers. Zij zijn allen even deskundig en kunnen elkaar aanvullen. Bij Familiezorg draait het erom hoe je elkaar zo goed mogelijk kunt ondersteunen met als doel het voor iedereen zo prettig mogelijk maken, zodat de cliënt kan blijven leven zoals thuis. Binnen Laverhof betrekken we hierin iedereen, zowel medewerkers als vrijwilligers. We doen dat onder andere door scholing, maar ook door intervisiebijeenkomsten en korte workshops. Dat loopt uitstekend; geweldig is dat.”

Intake, zorgplan en scholing

Judith Sanders: “Familiezorg begint bij de intake van een nieuwe cliënt. We proberen elkaar te leren kennen en bekijken hoe de relaties binnen de familie liggen. Wat vindt iemand belangrijk en wat heeft hij of zij nodig? We maken een genogram, een soort stamboom om inzicht te krijgen in hoe verhoudingen liggen. Hierdoor zie je waar de knelpunten liggen en waar hulp nodig kan zijn. Deze intake doen we het liefst in de thuissituatie zodat we duidelijk kunnen zien waar binnen families de draagkracht en de draaglast ligt. Vervolgens wordt het zorgplan opgesteld. Op basis van gelijkwaardigheid wordt gekeken met de cliënt, de medewerker en de familiezorgers wat er nodig is voor de cliënt en wie wat kan doen, zodat gezamenlijk juiste beslissingen genomen kunnen worden. De afspraken in het zorgplan worden regelmatig getoetst en er wordt gezamenlijk gekeken of het nog klopt wat er staat en of er aanpassingen nodig zijn.”

Familiezorg niet afdwingen

Deed men als familie vroeger een stap terug wanneer een familielid in een verpleeghuis kwam wonen, nu blijft familie dus een onderdeel van het leven van de cliënt en daarmee een onderdeel van de zorg rondom de cliënt. Laverhof is van mening dat je bij familieleden familiezorg niet kunt afdwingen, dan sla je de plank mis. Familiezorg moet zo ingericht zijn dat familie op vrijwillige basis graag onderdeel uitmaakt van goede zorg rondom hun familielid, omdat zij hierin worden ondersteund en gestimuleerd.

Tweede natuur

Het relationeel werken rondom Familiezorg houdt niet op bij de samenwerking tussen cliënt, familie en medewerker. Teammanager Facilitair Tom Serier legt uit: “Relationeel werken vanuit de methodiek Familiezorg heeft ook te maken met samenwerking tussen teams, organisaties, lokale instanties en al die mensen die daarmee gemoeid zijn. Iedereen die direct of indirect betrokken is bij de cliënt heeft hier mee te maken. Wanneer de zorgmedewerker zich op de juiste manier richt op de cliënt, moet dit ook gelden voor de huishoudelijk medewerker, de administrateur, de kok, de vrijwilligers en bijvoorbeeld het personeel in het restaurant. Aan de hand van scholing krijgen medewerkers handvatten. Iedereen, van management en medewerkers tot aan de vrijwilligers zijn getraind. Aandacht voor Familiezorg laten we terugkomen in teamoverleggen en functioneringsgesprekken. In alle werkprocessen waarin medewerkers en bewoners betrokken zijn staat de methodiek Familiezorg centraal. Familiezorg is geen kunstje; het is een werkwijze die ingesleten moet worden. Het moet een tweede natuur zijn.”

Werkt Familiezorg in de praktijk bij Laverhof?  “Jazeker en nog niet helemaal. De cultuur is altijd geweest in de zorg: jij zorgt voor mij. En verzorgenden waren gewend alles over te nemen en de zorg te bepalen. Het is lastig de omslag te maken van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’, dat gaat niet van de een op de andere dag. Mensen zijn zich wel bewust van wat Familiezorg inhoudt, maar wanneer een situatie lastig wordt, zie je het nog niet altijd terug. Daar is nog winst te behalen en daar werken we hard aan. Duidelijke communicatie en openheid is daarin belangrijk.”

Familiedag en workshops

Voortbordurend op Familiezorg, werd in 2015 de eerste Familiedag georganiseerd. Het doel hiervan was om open te staan voor elkaar, naar elkaar te luisteren, elkaar te zien en beter te leren kennen. Voorafgaand vonden er twee workshops plaats waar cliënten, familie, medewerkers en vrijwilligers werden uitgenodigd aan de hand van foto’s of een waardevol familievoorwerp hun verhaal te vertellen. Bekijk de resultaten in het artikel: Familiezorg bij Laverhof: Schilderijencollages van familieherinneringen

Zuster Nicoleta de Jong: “Ik was een van de mensen die een persoonlijk verhaal verteld heeft. Ik was aangenaam verrast hoeveel dit met me deed. Mensen luisterden naar elkaar en door over jezelf te vertellen opende je deuren naar een beter contact met anderen. Ik zag medebewoners ineens in een ander licht en zij mij. Dat vond ik zo bijzonder. Achter ieder mens schuilt een verhaal en het is belangrijk dat wij dat zien en vooral blijven zien. Mijn verhaal werd samengevat en op de Familiedag samen met een prachtige foto ingelijst en geëxposeerd. Wat mij betreft is dit zeker voor herhaling vatbaar.”

Ook familie van Houtum nam deel aan de Familiedag. “Onze jongste broer Nico woont na een herseninfarct al een aantal jaren bij Laverhof,” zegt Mien Potters – van Houtum. “Ik vind het zorgen voor Nico erg belangrijk. Het was leuk om verhalen van vroeger op te halen. Nico had een mooie oude kinderfoto van hem en onze broer Kees meegebracht. Het leek wel alsof er een wereld aan verhalen los kwam toen we eenmaal gingen vertellen. Het was bijzonder om dit samen met Nico te kunnen doen. Familie is dierbaar en er voor elkaar zijn is wat telt.”

Judith Sanders is blij dat de Familiedag een succes was. “We kunnen aan de slag om er op 9 oktober 2016 een goed vervolg aan te geven. Uiteraard houdt Familiezorg niet op bij een geslaagde Familiedag. Familiezorg bij Laverhof is een cultuurverandering die gevoed moet blijven worden. Daar blijven wij ons best voor doen.”

Interview door: Marianne Peters

Meer weten


Geplaatst op: 11 juli 2016
Laatst gewijzigd op: 3 maart 2017