Familie en naasten denken met Amsta mee over voedselveiligheid en vrijheidsbeperking

De visie op kleinschalig wonen van het Amsterdamse Amsta is ‘wonen in een huiselijke en vertrouwde sfeer, waarbij goede zorg wordt geboden en de regie over het eigen leven zoveel mogelijk aanwezig blijft’. Dit brengt met zich mee dat bestaande wet- en regelgeving niet altijd past bij de dagelijkse praktijk. Amsta onderzoekt daarom in een verbeterproject binnen het programma Waardigheid en trots mogelijke regelruimte, in nauwe samenwerking met familie en naasten van bewoners.

In maart j.l. ging Amsta met hen in gesprek over de onderwerpen voedselveiligheid en vrijheidsbeperking, met als uitgangspunt: een goed gevoel hebben én houden over de zorg voor hun naaste. Amsta deelt graag haar bevindingen.

Voedselveiligheid (HACCP)

Bij Amsta kleinschalig wonen bestaan de bewonersgroepen uit zes personen. Elke groep functioneert als huishouden, waarbij de zorgmedewerkers ook verantwoordelijk zijn voor bijvoorbeeld de was en de maaltijden. Het huiselijke aspect hiervan wordt door familie en naasten gewaardeerd en moet behouden blijven. Naast het ‘gezonde verstand’ van medewerkers en scholing in bepaalde kennis over voedselveiligheid, moeten er op grote lijnen wel standaard regels komen die voor alle Amsta-locaties gelden.

Een aantal concrete voorbeelden die besproken zijn: controle van de tht-datum van producten bij het uitpakken van de boodschappen. Een vers visje of ijsje van de markt? Ja graag, net als een ‘ongecontroleerde’, huisgemaakte appeltaart die een familielid meebrengt. Handschoenen zijn niet nodig, maar bewoners en verzorgers wassen wél de handen voordat ze eten of voedsel bereiden. Als een bewoner graag dagelijks een zachtgekookt eitje wil eten, dan moet dat ook gewoon kunnen. De koelkast moet regelmatig grondig worden schoongemaakt, maar er hoeft geen registratielijst van schoonmaakbeurten te zijn. Eén familielid sprak uit dat ze liever ziet dat de verzorging een extra spelletje met haar moeder speelt dan dat de koelkast twee keer per week wordt schoongemaakt.

Concluderend stelt Amsta dat de basis van voedselveiligheid ligt bij de kennis en kunde van de zorgmedewerker. Het is dan ook wenselijk om hen extra te trainen en te coachen in hygiëne, koken en huishoudkunde. Daarnaast kan Amsta hen faciliteren met hulpmiddelen om de veiligheid te vergroten, bijvoorbeeld met een temperatuurmeter voor het bakken/braden van vlees, goede ontsmettende schoonmaakmiddelen, verschillende kleuren snijplanken en messen voor verschillende soorten voedsel.

Cliënt van Amsta smeert een boterham

Vrijheidsbeperking (BOPZ)

De aard van de psychogeriatrische klachten van bewoners van Amsta kleinschalig wonen, brengt met zich mee dat het soms nodig is om hen in de bewegingsvrijheid te beperken. Hoe denkt de familie over vrijheidsbeperking en de daaraan verbonden toestemmingsvragen, registratie en evaluatie?

Het feit dat bewoners – op het moment dat zij dat willen – niet zonder begeleiding naar buiten kunnen, wordt door de meeste aanwezigen geaccepteerd als een onontkoombaar gevolg van de situatie waarin zij zich bevinden. De veiligheid van de bewoner wordt als belangrijkste criterium beschouwd. Iemand geeft aan dat de gesloten buitendeur ook een positief effect kan hebben; haar moeder voelt zich veilig bij de gedachte dat er niemand zomaar binnen kan komen. Kijken naar individuele bewoners is in dit geval wel van belang. Misschien zijn er bewoners die nog prima zelfstandig een blokje om kunnen, vertrouw hen dan met de code van de deur. Anderen hebben wellicht behoefte aan meer contact met andere bewoners, geef hen dan de mogelijkheid om binnen de locatie andere afdelingen te bezoeken. Het plaatsen van een bewegingssensor op de deur van een bewoner die ’s nachts overlast veroorzaakt, wordt niet strikt als een vrijheidsbeperkende maatregel gezien, evenals het gemaskeerd toedienen van medicijnen.

De aanwezigen vinden het prettig dat de verzorging haar verantwoordelijkheid neemt om tot een vooraf met familie afgesproken resultaat te komen. Toestemming geven voor iedere tussenstap vinden ze niet nodig, maar ze horen wel graag wat er speelt. Iemand onvrijwillig insluiten op de kamer of in een rolstoel (met tafelblad) vinden de aanwezigen geen prettig idee, dit moet zoveel mogelijk worden voorkomen. Een familielid oppert om tijdens de intake bovenstaande zaken door te spreken, zodat zij in het vervolg niet over ieder detail toestemming hoeven te geven.

De algemene conclusie is dat in het geval van vrijheidsbeperking maatwerk en overleg met de naasten extra belangrijk is. Wat is verantwoord voor de individuele bewoner? Welke risico’s zijn acceptabel? Bij medicatie moet er altijd worden gestreefd naar mogelijkheden om te minderen. De aanwezige familie vindt het geen probleem om beperkte risico’s (vallen bijvoorbeeld) te delen met de zorginstelling, wanneer de kwaliteit van leven van de bewoner uiteindelijk verbetert.

Cliënt van Amsta wandelt met familie

Amsta kleinschalig wonen is blij met alle input die uit de bijeenkomst is gekomen en gaat aan de slag met de opgehaalde informatie. Zij blijven daarover met de medewerkers en andere betrokkenen in gesprek.

Waardigheid en trots

Amsta werkt binnen Waardigheid en trots aan twee verbeterprojecten: Zes personen per groep en Nieuw intakeproces. Voor veel ouderen en hun naasten is het besluit tot verhuizing naar een verpleeghuis niet makkelijk. Het nieuwe intakeproces dat Amsta voor kleinschalig wonen heeft ontwikkeld, ondersteunt en begeleidt  bewoners vanaf het eerste moment bij het proces richting de verhuizing. Daarbij wordt uitgegaan van de individuele zorgvraag en wensen van de (toekomstige) bewoners. Met een maximale groepsgrootte van zes personen houden bewoners en hun naasten zoveel mogelijk de regie over hun leven. Uitgangspunten van de dienstverlening zijn: privacy, autonomie, relaties, participatie en veiligheid.

Meer weten

Geplaatst op: 13 april 2016
Laatst gewijzigd op: 15 maart 2019