Een houdbare toekomst voor de ouderenzorg? Cruciaal om dat samen te doen

Hoe kunnen we de zorg zo organiseren dat we de ouderenzorg vanuit een gezamenlijke visie een houdbare toekomst geven? Daarover ging een groep mensen met uiteenlopende achtergronden op 22 september 2021 het debat aan. Met terugwerkende kracht zou dit wel eens een historische dag kunnen zijn voor de zorgregio Krimpen en Capelle aan den IJssel.

Zes ouderenzorgorganisaties, de gemeenten Capelle en Krimpen, welzijnsorganisaties, woningcorporaties, huisartsen, ziekenhuis en 300 regio-inwoners. Zij voerden in een cruciale ontmoeting een maatschappelijk debat met elkaar. ‘Morgen gebeurt het’ heette de sessie in het Isala Theater in Capelle aan den IJssel. Maar gezien de problematiek gebeurde het eigenlijk vandaag al.

In 2017 is het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg geïntroduceerd. Binnen dit kader wordt in het programma ‘Waardigheid en trots in de regio’ de regionale samenwerking versterkt. Leden van het ondersteuningsteam (team WIR) en zorgkantoren ondersteunen 30 regionale V&V-tafels die samen meer dan 300 projecten hebben ingezet om de kwaliteit van de zorg aan ouderen te verbeteren. Doel: het aanpakken van instellingsoverstijgende knelpunten in lijn met de implementatie van het kwaliteitskader en de regionale visie. Dit najaar publiceren we een serie over regionale samenwerking. Dit is het vierde en laatste deel: Krimpen en Capelle aan den IJssel.

Concrete toekomst

De bijeenkomst zette aan tot snelle resultaten. Met corporatie Havensteder is inmiddels met de gezamenlijkheid van zorgaanbieders een vervolggesprek geweest. Bij het maatschappelijk debat was ook wethouder Hugo van der Wal van Krimpen aanwezig. Hij gaf aan snel partijen bij elkaar te halen om die houdbare toekomst concreter te maken. Op 29 november, twee maanden na het debat in het theater, spreken zorg, gemeenten, welzijn, huisartsen en inwoners elkaar weer. De vaart zit er in.

Breed gedeelde urgentie

En precies in deze dynamiek besloot Zilveren Kruis de aparte financiering voor Krimpen en Capelle op te heffen om deze per 2022 weer budgettair samen te voegen met de het naburige Rotterdam. Coach Lieuwe-Jan van Eck van Waardigheid en trots in de regio stelt: ‘Het is jammer, maar ik denk dat het succes van de regioaanpak er niet van afhangt. Er is al veel voorwerk gedaan en de urgentie wordt breed gedeeld, ook door Zilveren Kruis zelf. Dat geeft veel energie. En los daarvan, laten we niet vergeten dat er ook kwesties zijn die zowel in Rotterdam als in Krimpen en Capelle spelen. Zorginnovatie bijvoorbeeld en het overbruggen van de kloof tussen de vraag en aanbod van personeel. Aan Krimpen en Capelle de opgave om daar lokale invulling aan te geven.’

‘De domeinoverstijgende gezamenlijke aanpak is hard nodig. Richting 2040 verdubbelt het aantal 75-plussers.’

Frida van der Sloot, bestuurder

Domeinoverstijgende aanpak

In alle positieve turbulentie rond 22 september lijkt het een beetje alsof zorgpartijen en de twee gemeenten tot voor kort niet met elkaar spraken. Dat is niet juist. Bestuurder Frida van der Sloot van De Zellingen: ‘De regiovisie van de zes zorgorganisaties in deze regio is in februari 2020 aan alle partijen buiten de zorg gepresenteerd en ook met hen besproken. De urgentie is duidelijk, maar die urgentie wordt na 22 september omgezet in een domeinoverstijgende gezamenlijke aanpak. Dat is ook hard nodig. Richting 2040 verdubbelt het aantal 75-plussers.’

De regiovisie is dus de onderlegger voor die gezamenlijke aanpak. Frida van der Sloot: ‘De visie is gestoeld op drie sporen:

  • Een stakeholdersroute met aandacht voor wonen, zorg en preventie.
  • De arbeidsmarkt.
  • Samen werken aan innovaties.

Per saldo gaat het in de regiovisie om radicale keuzes: gaan we straks alle zorg nog wel leveren? En hoe komen we aan woonvormen buiten het verpleeghuis die recht doen aan de diversiteit van de ouderen in de regio?’

Samen optrekken

Programmamanager Erwin Korevaar: ‘Zie de regiovisie als voorwerk. Dat was nodig omdat we eerst als gezamenlijke zorgaanbieders sterk moesten zijn. De regiovisie is er nu. Nu is het een kwestie van doorschakelen naar een gezamenlijke domeinoverschrijdende scenario’s. De samenhang van arbeidsmarkt, wonen en zorg is cruciaal. Daarom is samen optrekken de uitdaging bij uitstek.’

Coach en coördinator van Waardigheid en trots Lieuwe-Jan van Eck benadrukt de harde data die de visie ondersteunen: ‘Er is gebruikgemaakt van een grondige analyse van ABF Research over komende ontwikkelingen en tekorten.’ Lees meer hierover in het kader over het onderzoek van ABF Research.

‘Iedereen heeft z’n overlijden ruim van te voren geregeld met verzekeringen en afspraken. Maar de tijd vóór de oude dag krijgt geen aandacht.’

Eveline Schavemaker, adviseur

Gesprek met de inwoners

Toen de regiovisie net klaar was en gezocht werd naar mogelijkheden om de regiovisie met de burgers van Capelle en Krimpen te bespreken, lanceerde Actiz de bewustwordingscampagne ‘Praat vandaag over morgen’. Dat praten werd letterlijk genomen: met een Actiz-bankje het gesprek aangaan met de burgers over de vraag hoe over een paar jaar ouderenzorg er uit zou kunnen zien en wat burgers zélf kunnen betekenen. De regio Krimpen en Capelle pikte die campagne op en zorgde – zeg maar – voor gespreksbankjes in de regio.

Aandacht voor de oude dag

Adviseur Eveline Schavemaker organiseerde die gesprekken met inwoners van Capelle en Krimpen die aan het maatschappelijk debat op 22 september vooraf gingen. Dat hadden live-gesprekken moeten zijn. Maar corona gooide roet in het eten en dus gingen de meeste gesprekken digitaal. Eveline: ‘Dat is gelukt, maar minder massaal dan gewenst. Uiteindelijk is met honderd mensen gesproken. Wat in de gesprekken opviel was dat mensen doorgaans weinig met elkaar spreken over hoe het nu moet als je oud bent en zorg nodig hebt. Er wordt dan toch vaak naar ‘de overheid’ gekeken. Binnen je eigen netwerk zorg zoeken en vinden ligt minder voor de hand. ‘Ik wil niemand tot last zijn’ hoor je dan vaak. Best bijzonder: iedereen heeft z’n overlijden ruim van te voren geregeld met verzekeringen en afspraken. Maar de tijd vóór de oude dag krijgt geen aandacht.’

‘Het is tijd voor scenario’s en acties en die de ouderenzorg houdbaar maken.’

Lieuwe-Jan van Eck, coach Waardigheid en trots in de regio

Intensieve samenwerking

Lieuwe-Jan van Eck: ‘Er is ondertussen veel bereikt: een intensieve uitwisseling en samenwerking van de aanbieders die zoeken naar gezamenlijke oplossingen. En een duidelijke verbinding met andere partijen in de regio. Die verbinding heeft op 22 september beduidend meer gezicht gekregen. Nu is het tijd voor scenario’s en acties en die de ouderenzorg houdbaar maken.’

Onderzoek ABF Research

ABF Research analyseerde in de zomer van 2021 ontwikkelingen op het gebied van wonen, zorg en arbeidsmarkt in Capelle en Krimpen tussen nu en 2040. De cijfers laten een forse toename zien van het aantal 75+’ers in Capelle/Krimpen en van het aantal extra benodigde geschikte woningen. Daarnaast is er jaarlijks een constante instroom aan zorgprofessionals nodig. Dit vraagt om een gezamenlijke aanpak, gericht op wonen, zorg en arbeidsmarkt. Het is niet zozeer de vraag óf, maar meer hóe nieuwe woonzorgvormen en kortdurende verblijfsvormen binnen Capelle en Krimpen worden opgepakt.

De ontwikkeling heeft gevolgen voor ondersteunende technische mogelijkheden. Denk aan e-health innovaties om ouderen langer en met plezier thuis te laten wonen.

Door Rob van Es

Meer weten

Bekijk andere delen in de serie over regionale samenwerking:

Lees ook deze artikelen over regionale samenwerking:

Geplaatst op: 10 november 2021
Laatst gewijzigd op: 6 december 2021