Dames THe-blik: ‘Met een gerust hart wachten

De Dames THe, Tineke van den Klinkenberg en Hetti Willemse zijn terug en gaan door met het schijven van blogs voor Waardigheid en trots. Een tweede blogserie over hun zorgvisite ervaringen om de zorgsector scherp te houden en goede zorg te stimuleren. De Dames THe gaan sinds 2011 onverwachts op zorgvisite bij verpleeghuizen en woonzorgcentra door heel Nederland. Ze beoordelen de huizen op het ‘thuis voelen’ en kijken ernaar met de blik van: hoe zouden wij dit verpleeghuis voor onze eigen vader of moeder vinden?

Een partner, vader of moeder met dementie verzorgen kan een te zware belasting worden voor naasten die deze taak soms al meerdere jaren op hun schouders dragen. Als het helemaal niet meer lukt, ook niet met extra handen via het persoonsgebonden budget en/of de thuiszorg komt de vraag aan de orde of het zo langzamerhand niet tijd wordt om de zorg in handen te leggen van een verpleeghuis.

Het gesprek daarover gaat gepaard met gevoelens van onmacht. Het moeten opgeven van de zorg thuis voelt als falen. Er is bezorgdheid over het feit of er wel een goede plek gevonden kan worden. Verpleeghuizen staan in de beeldvorming niet bepaald bekend als fijne plekken, waar je met een gerust hart de zorg van je partner, vader, moeder aan kunt toevertrouwen. Eigen huis en haard te moeten opgeven en deze te moeten inruilen voor een klein kamertje in een instituut, voelt ook voor de cliënt in de meeste gevallen als een gruwel.

Dames The – www.zorgvisite.nl
‘Zorgorganisaties gaan nog te passief om met cliënten en hun naasten die belangstelling tonen voor een locatie of op de wachtlijst staan. Ons advies: maak en houd een warm contact.’

Tijdlijn

We weten allemaal dat ouderdom met gebreken komt. En we weten dat een steeds grotere groep ouderen te maken krijgt met dementie. Er is kennis over hoe dat proces van toenemende geheugen- en oriëntatieproblemen in z’n algemeenheid verloopt. Daarom is het des te opmerkelijker dat er geen goede informatie beschikbaar is over de voorzorgsmaatregelen die genomen kunnen worden in de verschillende fasen van het ziekteproces, rekening houdend met verschillen in draagkracht en draaglast van de ‘hulptroepen’ thuis. De zorgsector zou een dergelijke gefaseerde tijdlijn moeten kunnen (laten) opstellen. Zo’n tijdlijn kan dan houvast bieden aan de huisarts, de praktijkverpleegkundige ouderenzorg (POH’er), die aan de huisartsenpraktijk verbonden is, en aan het specialistisch team ouderengeneeskunde. De huisarts en/of de POH-er zijn de aangewezen personen om in eerste instantie het cliëntsysteem in de thuissituatie te begeleiden en op tijd door te verwijzen naar een specialist ouderengeneeskunde en zijn/haar team die het cliëntsysteem vervolgens door het hele proces leidt en vasthoudt.

Huisarts en team ouderengeneeskunde moeten zicht hebben op de verpleeghuismogelijkheden in de regio en op de wachttijden, uitgaande van de wensen van de cliënt. Die wensen zijn vaak simpel: in de vertrouwde buurt, in buurt van zoon of dochter, een huis dat de cliënt al kent, omdat er familie, vrienden, buren wonen of gewoond hebben, een huis waar rekening wordt gehouden met hobby’s en voorkeuren van de cliënt, een huis in een stadse dan wel landelijke omgeving. Een huis dat rekening houdt met de behoefte aan privacy van de cliënt met wat ruimere eigen woon/slaapkamers, dan wel een huis waar de nadruk meer ligt bij de woongroep.

Indicatiestelling

Maar de praktijk is helaas anders. Het begint er mee dat vaak het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) te laat wordt ingeschakeld. En dan duurt het ook nog even voordat de CIZ agenda een indicatiestellingsbezoek bij de aanvrager mogelijk maakt. Wij krijgen vaak te horen dat een te late of verkeerde indicatiestelling spoedopnames en mismatches veroorzaakt. Het leidt tot verspilling van energie van zorgorganisaties en naasten, waardoor zij hun goede intenties om de overgang van eigen huis naar het verkozen verpleeghuis ‘zacht’ (en niet holderdebolder) te laten verlopen, niet verzilverd zien.

Het CIZ moet ervoor hoeden niet te rigide te zijn en beseffen dat het gesprek met de aanvrager een momentopname is. Het CIZ zou daarbij ook gebruik kunnen maken van de kennis hoe een chronische zorgvraag zich in zijn algemeenheid ontwikkelt bij mensen met dementie (zie hierboven). Met inachtneming van die kennis kan de indicatiestelling veel eerder in het traject, naar ‘beste weten’ worden gesteld, en kan de indicatiestelling binnen bandbreedtes flexibel zijn. Het is achteraf aan de huisarts/specialist ouderengeneeskunde (dus een aan de cliënt gekoppelde professional), om inhoudelijk te verantwoorden hoe een verhuizing van thuis naar een verpleeghuis voor een cliënt is verlopen. Het CIZ kan achteraf en steekproefsgewijs controleren of het op de juiste manier gedaan is, en bij aperte fouten boetes uitdelen.

Tips voor warm contact met cliënten op de wachtlijst

  • Geen ‘proef-bonnen’ om samen met een naaste te komen eten
  • Introduceer geïnteresseerde cliënten alvast bij bewoners
  • Organiseer woondagen op proef
  • Verbind cliënten op de wachtlijst al aan de toekomstige contactverzorgende
  • Verstuur nieuwsberichten over de woning
  • Nodig de cliënten uit voor leuke activiteiten

Wachttijden

Onduidelijkheid bestaat erover wanneer, bij welke en hoeveel zorginstellingen je je als aanvrager kunt inschrijven om zorg te ontvangen. Het CIZ formulier Aanvraag langdurige zorg  geeft onder punt 7 de mogelijkheid om slechts een zorginstelling op te geven waarvan de aanvrager zorg wil ontvangen. Daardoor ontstaat de indruk, en we weten dat het met regelmaat zo geïnterpreteerd wordt, dat de aanvrager zich maar voor één zorginstelling mag opgeven. Het CIZ dient veel duidelijker te zijn in zijn informatie hierover.

Ook handelen de zorginstellingen zelf verschillend ten aanzien van een persoon op de wachtlijst zetten. De een is strikt en zegt ‘U kunt zich pas op de wachtlijst laten zetten als u een indicatie heeft’, de ander is daar soepeler in. Ook hiervoor geldt: er dient helder en eenduidig te worden geïnformeerd en gehandeld te worden vanuit de zorgsector. Gelukkig zien we wel  vaker dat zorgorganisaties de gemiddelde wachttijd bij hun locaties op de website zetten. Het zou goed zijn daarbij ook het aantal wachtenden te noemen en het aantal beschikbare appartementen. Nog beter zou het zijn als er een totaaloverzicht wordt geboden van de wachttijden van zorgorganisaties per regio.

Warm contact

En hoe gaat het dan verder als je op de wachtlijst staat? Uit ervaring weten wij dat zorgorganisaties nog te passief omgaan met cliënten en hun naasten die belangstelling tonen voor een locatie of op de wachtlijst staan. Meestal moet de actie van de naaste uitgaan, terwijl het hier gaat om mensen die een plaats zoeken voor een dierbare, die er de laatste fase van zijn of haar leven zo veilig en plezierig mogelijk moet kunnen doorbrengen. Ons advies: maak en houd een warm contact. Beperk het niet tot de stereotype rondleiding.

Stuur alvast nieuwsberichten. Nodig ‘het cliëntsysteem‘ uit om deel te nemen aan leuke dingen die in of buitenshuis plaatsvinden. Geef een paar ‘proef’- bonnen om samen met een naaste te komen eten. Introduceer geïnteresseerden al bij medebewoners. Organiseer woondagjes op proef. Op die manier handelt een cliënten servicebureau veel pro-actiever en dat maakt het werk voor de medewerkers ook interessanter. En last but not least: verbind de mensen op de wachtlijst al aan de toekomstige contactverzorgende om een band te creëren, waarmee de stap naar een nieuwe situatie voor hen gemakkelijker wordt. En de naasten de overstap met een gerust hart kunnen afwachten en voorbereiden.

Kortom: er is nog genoeg werk aan de wachtlijst winkel.

Meer weten

  • Lees ook de eerdere blogs van de Dames THe-blik
  • Met de publicatie vanaf 2007 van hun boeken ‘Thuis Wezen’, ‘Thuis Voelen’ en ‘Thuis Zijn’, alsook het boek ‘En zij leefden nog goed en tevreden. Hoe de bureaucratie bijdraagt aan betere ouderenzorg’, breken de Dames THe een lans voor het Thuis Voelen  en beschrijven zij hoe  kwaliteitsverbeteringen in de langdurige zorg praktisch en door iedereen kunnen worden opgepakt. Op de website www.zorgvisite.nl vindt u alle verdere informatie.
  • Abonneer u op de nieuwsbrief (via website zorgivsite) van de Dames THe en ontvang steeds de nieuwste zorgvisite en tips.

Geplaatst op: 18 september 2018
Laatst gewijzigd op: 10 september 2018