Dames THe-Blik: ‘Waar een klein land te groot én te klein in kan zijn’

De Dames THe, Tineke van den Klinkenberg en Hetti Willemse, gaan sinds 2011 onverwachts op zorgvisite bij verpleeghuizen en woonzorgcentra door heel Nederland. Ze beoordelen de huizen op het ‘thuis voelen’ en kijken ernaar met de blik van: hoe zouden wij dit verpleeghuis voor onze eigen vader of moeder vinden? Op basis van hun zorgvisite ervaringen schrijven ze blogs die verschijnen op de website van Waardigheid en trots.

Na 160 zorgvisites door heel Nederland kunnen we ze uittekenen. De entreeruimtes die je als bezoeker meteen tot nederigheid onderwerpen, de zalen van restaurants, de mega recreatiezalen, de verlaten kerkzalen, de afgesloten multi-functionele ruimtes. Alles erop gericht om grote groepen te ontvangen die veel ruimte nodig hebben vanwege rollators en rolstoelen. En de gangen. Als snelwegen zo breed. Stel je voor dat eens twee bedlegerige bewoners elkaar moeten passeren en dat je even zou moeten wachten op de ander. Zonder overigens ook maar cijfers bij de hand te hebben hoe vaak zich een dergelijke situatie voor doet. Of dat het juist een prikkeling is om het besef te hebben ‘Hee,  even op elkaar wachten’ en er een contactmomentje van te maken. Vooral de nieuwbouw huizen hebben er een handje van. Het gekke is ook dat wij altijd op de gangen struikelen over de karren en andere rollend materiaal van de zorgorganisatie. Gek dat dan het argument ineens geen opgeld meer doet.

“Wat we zien is dat de beslissers op huisvesting en facilitair niveau binnen de zorgorganisaties te weinig opereren vanuit de visie ‘Hoe zou ik het voor mijn eigen vader of moeder willen’.”

Hoe maak je het gezellig?

Fundamenteler is natuurlijk dat deze overmaat aan ruimte-gebruik ten koste gaat van andere keuzes die je ook had kunnen maken. En dat er kosten aan verbonden zijn niet alleen eenmalig qua bouw en inrichting maar ook aan exploitatie van energie tot schoonmaak. Allemaal kosten die niet rechtstreeks naar de bewoners gaan.

Tegelijkertijd raken we negen van de tien keer gedeprimeerd door de privé ruimtes van de verpleeghuisbewoners. Pijpenlaatjes met het standaard meubilair van bed, linnenkast, nachtkastje en gordijnen. Alsof dit de restmeters zijn van het huis. De gedeelde of privé sanitaire en badruimten zijn daarentegen weer als balzalen zo groot. Voor het geval dat een bewoner via een tillift er gebruik van moet maken. En ook hier weer, over welke facts and figures hebben we het dan? Hoe vaak hoeveel bewoners per dag? Wie maakt die keuzes eigenlijk voor wie? Dat geldt ook voor de goedbedoelde gemeenschappelijke woonkamers. Vaak enorme vierkanten ruimtes. Ga er maar aan staan. Hoe maak je dat gezellig? Menig Leen Bakker-achtige (wel van een betere kwaliteit) interieur waarbij de grote semi- stoffen plafondlampen voor sfeer moeten zorgen, kenmerkt de woonkamers. Het lijkt wel een afspraak binnen de landelijke vereniging van binnenhuisarchitecten dat we zo inrichten.

Goede voorbeelden

Gelukkig zien we ook andere voorbeelden door het land. Al vaker hebben we Reigershoeve, Humanitas Deventer, Jonkerszorg of de Herbergier in Arnhem in het zonnetje gezet. Het welbevinden en het gewone leven mogelijk maken zit bij hen in de vezels, ook qua gebouw en inrichting. Hier geen massale ruimtes. Juist wel veel knusse ruimtes en hoekjes. En doorkijkjes waardoor bij afwezigheid van een medewerker in een huiskamer de andere op natuurlijke wijze (zonder dat het keukenraam een etalageraam is) het overzicht houdt over het geheel. De nieuwste loot aan de stam is De nieuwe Antonihof van Viattence. Zo gebouwd dat wonen en slapen net als thuis gescheiden zijn. Slaapkamers op de eerste etage iets wat op de Veluwe de mensen gewoon zijn. En binnen het wonen verschillende woonsferen: de serre, de keuken als ontmoetingsplek gesitueerd,  het knutsel en strijk en versteldeel met de naaimachine op tafel. Alles in het zicht en met de bewoners.

Dames THe – www.zorgvisite.nl
“De inhoudelijke visie moet leidend zijn, de bouw en facilitaire medewerkers, inclusief de architecten dienen hun kennis dienstverlenend daaraan in te zetten. Zij dienen geen mooie plaatjes en praatjes te verkopen maar moeten antwoord geven op de bewonersgerichte vragen.”

‘Hoe zou ik het voor mijn eigen vader of moeder willen’

Wat we ook zien is dat de beslissers op huisvesting en facilitair niveau binnen de zorgorganisaties te weinig opereren vanuit de visie ‘Hoe zou ik het voor mijn eigen vader of moeder willen’. Functionaliteit, zakelijkheid en zgn kosten beheersing voeren de boventoon. Er is geen reflectie op ‘Wat betekent dit voor de bewoner en zijn/haar familie’. Geen nadenken over ‘Hoe is het overzicht voor de medewerkers?’. Wat voor loop- of zicht lijnen zijn er om het werken prettig te maken. Het summum is natuurlijk dat er nog steeds keukens in woonkamers worden gezet waarbij medewerkers met de rug naar de bewoners moeten zien te koken…. Dit alles is vragen om langdurige problemen. Eenmaal gedane investeringen in stenen hebben de hardnekkige neiging decennia lang de menselijke problemen te vergroten en de uitgaven te beheersen. Geld aan verkeerde bouw kun je later niet meer aan het welbevinden van de bewoners besteden. En onttrekt ook geld aan de personele inzet en dat zorgt ervoor dat personeel inefficiënt moet werken.

Inhoudelijke visie leidend

Raden van Bestuur van zorgorganisaties moeten veel meer alert zijn op de opdrachtgeving inzake nieuw- en verbouw. De inhoudelijke visie moet leidend zijn, de bouw en facilitaire medewerkers, inclusief de architecten dienen hun kennis dienstverlenend daaraan in te zetten. Zij dienen geen mooie plaatjes en praatjes te verkopen maar moeten antwoord geven op de bewonersgerichte vragen. In onze gids Thuis Voelen uit 2009  hebben we er een hele checklist voor opgenomen.

Wij doorzien in een oogwenk de falen van de ontwerp, bouw en inrichtingstekeningen. Waardigheid en trots zou ons inziens meer aandacht moeten besteden aan hoe bouw en inrichting ten dienste kan staan van een tevreden en het gewone leven van de bewoners en het prettige werken van de medewerkers.

Meer weten

  • Lees ook de eerdere blogs van de Dames THe-blik
  • Met de publicatie vanaf 2007 van hun boeken ‘Thuis Wezen’, ‘Thuis Voelen’ en ‘Thuis Zijn’, alsook het boek ‘En zij leefden nog goed en tevreden. Hoe de bureaucratie bijdraagt aan betere ouderenzorg’, breken de Dames THe een lans voor het Thuis Voelen  en beschrijven zij hoe  kwaliteitsverbeteringen in de langdurige zorg praktisch en door iedereen kunnen worden opgepakt. Op de website www.zorgvisite.nl vindt u alle verdere informatie.
  • Abonneer u op de nieuwsbrief (via website zorgivsite) van de Dames THe en ontvang steeds de nieuwste zorgvisite en tips.

Geplaatst op: 27 februari 2018
Laatst gewijzigd op: 27 februari 2018