Dames THe-blik: ‘Keukentafelgesprekje’

De Dames THe, Tineke van den Klinkenberg en Hetti Willemse, gaan sinds 2011 onverwachts op zorgvisite bij verpleeghuizen en woonzorgcentra door heel Nederland. Ze beoordelen de huizen op het ‘thuis voelen’ en kijken ernaar met de blik van: hoe zouden wij dit verpleeghuis voor onze eigen vader of moeder vinden? Voor Waardigheid en trots schrijven ze over hun ervaringen.

Wij zitten eigenlijk nooit zonder gespreksstof. Er is altijd wel een actueel zorgonderwerp. Nu zittend aan de keukentafel zijn we getriggerd door een onderzoek naar de verschillen tussen de Scandinavische en de Nederlandse ouderenzorg, dat Vilans recent heeft aangeboden aan Tweede Kamerleden.  Wat blijkt kort samengevat uit dat onderzoek? De ouderenzorg in de Scandinavische landen is veel goedkoper dan de Nederlandse, terwijl de kwaliteit van beide vergelijkbaar is en tot de hoogste ter wereld behoort.

Complex

Vilans suggereert in haar onderzoeksbevindingen dat het besturings- en uitvoeringssysteem in Nederland veel complexer en ingewikkelder is dan in de Scandinavische landen. Daar wordt gewerkt met een vorm van gebiedsgerichte financiering en zorgverzekeraars -laat staan zorgkantoren- spelen geen rol. Een tweede factor die het Vilans onderzoek aanwijst voor de hoge kosten in Nederland is de factor deeltijdarbeid en het geringe aantal uren dat er per week per medewerker wordt gewerkt.

Het verrast ons allemaal niet. “Ja dat is wel weer leuk dat dat zes jaar na dato bij Vilans dezelfde conclusies opduiken als in ons boek ‘En ze leefden nog goed en tevreden. Hoe de bureaucratie bijdraagt aan betere ouderenzorg.’”

Buitenspel

“Frappant is het wel. In 2013 kregen, in een persoonlijke ontmoeting, Tweede Kamerleden van D66, VVD en PvdA via dat boek van ons al 2 miljard euro op een presenteerblaadje aangeboden. 2 miljard aan geld dat van niks naar niks ging. We toonden destijds al aan dat het stelsel te complex was gemaakt en staafden dat op basis van onderzoek en uitspraken van hooggeleerden. Dat er te veel uitvoeringsorganen (zorgverzekeraars, zorgkantoren, NZa, Zorginstituut, CIZ, VNG/gemeenten) zijn zonder goede democratische controle of invloed en toezicht vanuit de premie- en belastingbetalers. Uitvoeringsorganen die hun autonomie en bevoegdheden met ‘íjzeren gordijnen’ afgrendelen. We lieten zien dat de burger in het stelsel buitenspel staat, door de bomen het bos niet meer ziet en onwetend is. En we beschreven dat Nederland wereldkampioen deeltijdwerken is, alsook dat hierdoor personeelstekorten in stand worden gehouden, dat dit kostenverhogend werkt en in-efficiency bevordert. En niet te vergeten dat door al die kleine arbeidscontracten cliënten heel veel verschillende gezichten aan huis of in het verpleeghuis zien. Bovendien elk overdrachtsmoment is een risicomoment.”

“Ja. Best iets voor een IGJ om op te letten. Punt is ook dat door die kleine en vaak onzekere flex- of uitzendcontracten de medewerkers óf een te klein inkomen overhouden óf zich genoodzaakt zien er een tweede baan bij te nemen. Met alle druk, onzekerheden en zorgen van dien. Hebben we daar niet eens een THe blik over geschreven? ‘Over tijd en deeltijd’ heette die geloof ik. Op de manchet becijferden we, dat als alle deeltijdsarbeidscontracten met één of twee uur zouden worden uitgebreid, hup het hele personeelstekort in een klap opgelost.”

Arbeidscontracten

“Tjonge jonge. Het is eigenlijk even bukken om het op te rapen. Waar zijn de zorgleiders die hiervoor door de knieën gaan? Ik hou toch aardig de nieuwsbrieven van Zorgvisie, Skipr, Waardigheid en Trots, Zorg voor Beter etc etc bij maar dit geluid of een initiatief op grotere arbeidscontracten en alle voordelen daarvan, ik heb ze nog niet gezien. Laat staan dat je dan meteen ook bedenkt we moeten als zorgsector dan ook aan goede en voldoende kinderopvang voor de medewerkers denken en de spin off van kinderopvang in je locatie voor het plezier van de bewoners. Het lijkt nu vooral drukte met veel extra regio-gebonden arbeidsmarktgelden waarin plannen gericht op nieuwe instroom en behoud van zorgmedewerkers de boventoon voeren.”

“En even terugkomend op die Tweede Kamerleden in 2013 bij de overhandiging van ons boek. Weet je nog hoe enthousiast wij waren over wat zij ons toezegden naar aanleiding van de bevindingen en eyeopeners. Goud hadden ze ermee in handen om zonder bezuinigingen de zorg voor de Nederlanders in stand te houden. Een verhaal om bij je kiezers mee thuis te komen. Echt werk gingen ze ervan maken bij toenmalig staatssecretaris van Rijn. En ze zouden hem erop blijven aanspreken en opjagen.”

Gelijk krijgen

“Dat is nou naïviteit dame! Om dat beloven te geloven. Gelijk hebben is wat anders dan gelijk krijgen. Weet je nog het artikel dat De Correspondent in 2016 over onze bevindingen publiceerde? En de uitkomst werd? Er kwam ruim 2 miljard extra bij voor de ouderenzorg. Moest wel. Via de immense media-aandacht voor het manifest ‘Scherp op ouderenzorg’ van Hugo Borst en Carin Gamers kwam er een Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Het Zorginstituut kon vanwege de in het kwaliteitskader opgenomen personeelsnormen niet anders dan 2,1 miljard extra voor de verpleeghuizen goedkeuren. Het was een complete verrassing De Tweede Kamer stond erbij en keek ernaar.”

“Grappig dat dan nu deels dezelfde Tweede Kamer leden namens hun partijen het onderzoek van Vilans in ontvangst namen. Ik hoop oprecht dat er nu wel gemene zaak met de conclusies uit dit onderzoek wordt gemaakt. Een ezel zal zich toch niet twee keer stoten aan dezelfde steen?”

Meer weten


Geplaatst op: 30 mei 2019
Laatst gewijzigd op: 31 mei 2019