Kwaliteitsverbetering verpleeghuiszorg

Dames THe-blik: ‘In the end’

De Dames THe, Tineke van den Klinkenberg en Hetti Willemse, gaan sinds 2011 onverwachts op zorgvisite bij verpleeghuizen en woonzorgcentra door heel Nederland. Ze beoordelen de huizen op het ‘thuis voelen’ en kijken ernaar met de blik van: hoe zouden wij dit verpleeghuis voor onze eigen vader of moeder vinden? Op basis van hun zorgvisite ervaringen schrijven ze blogs die verschijnen op de website van Waardigheid en trots.

And in the end – The love you take – Is equal to the love – You make

Laatste song op het legendarische Beatles album Abbey Road uit 1969 en laatste compositie die The Beatles gezamenlijk opnamen.

We zijn 20 THe blikken verder. We hebben met u onze ervaringen willen delen onder meer uit de ruim 160 zorgvisites die wij inmiddels aan woonzorgcentra en verpleeghuizen in den lande hebben afgelegd. Van één onderwerp zijn we steeds verre gebleven. En eerlijk gezegd sluiten wij er ook het liefst de ogen voor: het onvermijdelijke. Simone de Beauvoir schreef er in ook al 1969 een schitterend boek over: ‘Niemand is onsterfelijk’. Daarin had ze het over: hoe zwaar eeuwigdurend leven is. En hoe afscheid nemen van het leven een natuurlijke fase in elk mensenleven is.

De fase van het afscheid

U begrijpt het. In ons laatste THe blik willen wij het hebben over wat wij benoemen als de afscheidsfase van het verpleeghuis/woonzorgcentrum. Hoe ga je daar als zorgorganisatie mee om. We spreken uit ervaring als we zeggen dat verpleeghuizen en woonzorgcentra zich daarin van hun beste kant laten zien. Klasse: zo goed en empathisch als zorgorganisaties deze laatste fase ondersteunen. We komen ook mooie voorbeelden tegen hoe deze fase begeleid wordt met sfeer en emotie ondersteunende middelen als lichtjes en lampjes, geuren en kleuren. Familie krijgt de mogelijkheid om te blijven slapen en wordt voorzien van eten en koffie. En als de dood is ingetreden willen de verzorgenden vaak ook zelf -in overleg en of samen met de familie- de laatste ‘handelingen’ verrichten om de overledene op deze wijze de laatste eer vanuit hun persoonlijke band te kunnen bewijzen.

Heel vaak krijgen we te horen dat het uitgeleide doen even respectvol gebeurt. Er vormt zich een haag aan medewerkers en bewoners, vrijwilligers en naasten die voor de overledene buigen tot aan de voordeur. De persoonlijk medewerkers vertellen ons graag aanwezig te willen zijn bij de begrafenis of crematie. Het beleid dat de instellingen hierop voeren is erg verschillend. Een aantal geeft daar geen ruimte voor. Niettemin zijn er ontelbare medewerkers die de uitvaart dan in eigen tijd bijwonen om de cirkel met de nabestaanden te kunnen sluiten. De waarde daarvan is voor de zorgorganisatie niet te onderschatten. Van naasten horen we hoe fijn ze de aanwezigheid van de medewerkers en de blijk van deelneming vanuit de organisatie hebben ervaren. Op veel locaties komen we kleine mooie herdenkingshoekjes tegen voor degene die is overleden. In nieuwsbrieven is er aandacht voor degenen die de organisatie zijn ontvallen. Regelmatig worden er ook herdenkingsbijeenkomsten georganiseerd.

Wat we als onprettig ervaren is de bewegwijzering op sommige zorglocaties naar het inpandige mortuarium. En we worden er ook niet blij van als we naast het verpleeghuis of woonzorgcentrum de blokkendoos van een begrafenisonderneming aantreffen. Dat is wel een erge directe!

En wat daarna gebeurd

In onze trajecten ‘Houd de naaste vast’ en ‘Cliënten vertegenwoordigen’ komt altijd ‘de fase van het afscheid en wat er daarna gebeurt’ aan de orde. Naasten en cliëntenraadsleden vertellen ons dan vaak dat ze geen idee hebben hoe van de kant van de zorglocatie deze fase wordt begeleid of wat er kan en mag. Wel zegt men ons dat op dag 1 van binnenkomst meestal direct de niet-reanimatie verklaring op tafel wordt gebracht. Dat wordt nogal eens als rauw op het dak ervaren.

“Het gaat er niet om dat je het er steeds over ‘afscheid’ hebt, maar dat bewoners en naasten weten -mochten zij er aan toe zijn- dat het besproken kan worden.”

En ook is het de naasten regelmatig onbekend hoe het na het overlijden gaat met het uitruimen van de kamer of het appartement. Hoeveel tijd heeft men daarvoor? Nogal curieus als je weet dat de verpleeghuizen/woonzorgcentra wettelijk 13 dagen doorbetaald krijgen voor het leegruimen van de kamer door de familie van de overledene en het inhuizen van de nieuwe bewoner. Heel simpel kan er dus een tijdlijn worden gemaakt van 5-6 dagen voor het leegmaken van de kamer/appartement na overlijden, 3-4 dagen voor het pico bello op orde maken van de kamer door de organisatie (facilitair! en niet de zorgmedewerker) en 5-6 dagen om de nieuwe bewoner prettig en rustig te kunnen laten inhuizen. Die nieuwe bewoner kun je natuurlijk direct informeren en niet pas op het moment dat je als zorgorganisatie denkt dat de kamer vrij is voor oplevering.  Een nieuwe bewoner heeft dan 13 dagen de tijd om te wennen aan de verhuizing en heeft meer tijd om het in te plannen. Nog prettiger is het als je een seintje krijgt dat je zo hoog op de wachtlijst staat dat verhuizing snel nabij kan zijn.

Van de ‘vertrekkende’ naasten horen we vaak dat zij het prettig vinden na verloop van tijd door de zorgorganisatie nog eens te worden uitgenodigd om te praten over hoe zij het verblijf van en de zorg aan hun vader, moeder, partner hebben ervaren en hoe zij het op bezoek komen hebben beleefd.

Het onderwerp ‘afscheid’ blijkt niet standaard aan de orde te komen bij het Multi Disciplinaire Overleg,  Het gaat er niet om dat je het er steeds over hebt, maar dat bewoners en naasten weten -mochten zij er aan toe zijn- dat het dan besproken kan worden. Het wordt als prettig ervaren dat in de Informatie die vooraf (voor inhuizing) wordt ontvangen wel de feitelijke informatie mbt de afscheidsfase wordt verschaft: zowel hoe de zorgorganisatie dit inhoudelijk invult als wat de praktische afspraken zijn.

Missie gaat door

Tot slot: er wordt veel gekissebist over de cijfers mbt de verblijfsduur. De nieuwe bewoners van verpleeghuizen zouden er veel korter wonen, dan enkele jaren geleden -voor de WLZ- het geval was. Des te belangrijker ons inziens dat de verpleeghuizen ‘Thuis Voelen en een prettige, aangename oude dag’ centraal zetten en de zorg daaraan dienstverlenend maken.  Als dames THe blijven wij onze missie als een kapotte grammofoonplaat gewoon voortzetten. Maar tijdens onze zorgvisites laten we ons liever vergezellen door de hemelse muziek van The Beatles.

Laatste Dames THe-blik – www.zorgvisite.nl
Voorlopig was dit de laatste blog van Dames THe. In totaal schreven zij 20 blogs voor Waardigheid en trots. Bedankt!
Krijgt u niet genoeg van de Dames THe? Lees alle 20 blogs terug op onze website.

Meer weten

  • Lees ook de eerdere blogs van de Dames THe-blik
  • Met de publicatie vanaf 2007 van hun boeken ‘Thuis Wezen’, ‘Thuis Voelen’ en ‘Thuis Zijn’, alsook het boek ‘En zij leefden nog goed en tevreden. Hoe de bureaucratie bijdraagt aan betere ouderenzorg’, breken de Dames THe een lans voor het Thuis Voelen  en beschrijven zij hoe  kwaliteitsverbeteringen in de langdurige zorg praktisch en door iedereen kunnen worden opgepakt. Op de website www.zorgvisite.nl vindt u alle verdere informatie.
  • Abonneer u op de nieuwsbrief (via website zorgivsite) van de Dames THe en ontvang steeds de nieuwste zorgvisite en tips.

Geplaatst op: 10 april 2018
Laatst gewijzigd op: 11 april 2018