Dames THe-blik: Bij de tijd

De Dames THe, Tineke van den Klinkenberg en Hetti Willemse, gaan sinds 2011 onverwachts op zorgvisite bij verpleeghuizen en woonzorgcentra door heel Nederland. Ze beoordelen de huizen op het ‘thuis voelen’ en kijken ernaar met de blik van: hoe zouden wij dit verpleeghuis voor onze eigen vader of moeder vinden? Voor Waardigheid en trots schrijven ze over hun ervaringen.

Bij tijd gaat het in de zorg al gauw over tijd van medewerkers. Druk, druk. Tijdsverantwoording. Vijf-minuten-tijdsregistratie. De tijd vliegt.

Dat tijd en tijdsbesef een belangrijke waarde is voor de bewoners in verpleeghuizen, is een veel minder vanzelfsprekend item. Wij letten er tijdens onze zorgvisites op of daar aandacht aan wordt besteed. Hangen of staan er op veel plekken klokken om daarmee houvast te bieden voor de bewoners op welke tijd zij leven?

Moment van herkenning

Het begint al buiten. Zonnewijzers zien wij -soms totaal overwoekerd – met de regelmaat van de klok. Maar wie is nog in staat daaraan de tijd te ontlenen? Dan moeten we toch ver in de tijd terug naar het jaar 1656 toen onze eigen Christaan Huijgens het slingeruurwerk uitvond. Met een klok aan de buitenmuur of staand in de tuin, het liefst nog met een uitnodigend melodietje op het hele uur, zou het verpleeghuis zich kenbaar maken aan de omgeving en voor de bewoners een moment van herkenning en aandacht geven.

Binnen kunnen er wat ons betreft bijna geen klokken te veel zijn. Heeft u in eigen huis wel eens geteld hoeveel klokken u heeft? Bij ons zijn het er zo 9 in huis: 2 in de woonkamer, 1 in de gang, 1 in de keuken, 1 in de badkamer, 1 op de studeer annex werkkamer en op elke slaapkamer vaak in combinatie met een wekker ook nog 1. De klokken zijn zo vanzelfsprekend dat je je niet eens meer realiseert hoe vaak je in een oogopslag even de tijd waarneemt.

Functioneel

In de verpleeghuizen is dat toch wel een tikje anders. We zien natuurlijk wel op veel gezamenlijke woonkamers de standaard rechthoekige datum klok van ongeveer dertig centimeter hoog en 25 centimeter breed waarop in zwarte heldere letters staat: Vandaag is het deze dag van de week, die en die datum van de maand en qua tijd is het zo en zo laat. Heel functioneel.

Maar verder moeten wij best vaak op zoek naar de klok. Meestal vinden we die nog wel in het restaurant als stille wanddecoratie. In een enkel geval is de klok op die plek de gekkigheid zelve  in de vorm van borden die met messen en vorken als wijzers de tijd in de gaten houden tijdens etenstijd. Daar worden we vrolijk van. Evenwel de klokken die we zien staan lang niet altijd op de juiste tijd of we treffen ze stilstaand aan. Daardoor raak je extra alle besef van tijd kwijt.

Besef van tijd

Een uitzondering die we ons nog maar al te goed herinneren, troffen we en aantal jaren geleden bij De Flecke in Joure. We keken onze ogen uit hoe subtiel op de goede plaatsen aansprekende, duidelijke maar ook mooie klokken hingen: bij de ontvangst in de hal, bij de loungeplek, in het restaurant, bij de liften, op zichtplaatsen in de gangen.

En waarom vinden wij dat nou zo belangrijk. Besef van plaats en tijd blijft gewoonweg belangrijk, ook voor oudere mensen met een zorgvraag. Vooral bij vergeetachtigheid en dementie is onrust en onzekerheid over hoe laat het is niet bevorderlijk. Je vergeet al zo veel en dan vergeet je ook nog eens de tijd. Dat laten we toch niet gebeuren!

Structuur, duidelijkheid en houvast in de tijd sterkt de eigenwaarde van kwetsbare ouderen. Ons inziens is het daarom belangrijk om bewoners en hun familie de tip mee te geven, neem vooral vertrouwde klokken van huis mee voor het te betrekken appartement in het verpleeghuis. En zorg ervoor dat ze goed op de tijd zijn afgesteld. Een fijne klok die thuis tegenwoordig ook al veel aangeschaft wordt voor mensen met dementie is de digitale klok waarop je ook boodschappen kunt communiceren. Bijvoorbeeld ’s avonds om 22.00 uur verschijnt er een tekstje met: ‘Kitty het is nu tijd om naar bed te gaan. Slaap lekker!’ Naast een soezende poes die in beeld wordt gebracht.

Met de tijd mee

Geef als verpleeghuis het goede voorbeeld. Ga letterlijk met de tijd mee en ga eens in eigen huis na waar je welke klokken en met welk doel hebt hangen en wilt hebben hangen. Wees ruimhartig met de klok, het kost je de kop niet.

Met veel genoegen treden we met deze THe blik dit keer op als ware klokkenluiders. Niet om een of andere noodklok in de zorg te luiden. Of alarm te slaan. Het is gewoon een dames THe tijd dingetje. Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens. Maar met een klok ben en blijf je wel wijzer. En bij de tijd.

Meer weten


Geplaatst op: 12 juni 2019
Laatst gewijzigd op: 12 juni 2019