Dames THe-blik: ‘Begrippen begrepen en gewoon spraakgebruik’

De Dames THe, Tineke van den Klinkenberg en Hetti Willemse, gaan sinds 2011 onverwachts op zorgvisite bij verpleeghuizen en woonzorgcentra door heel Nederland. Ze beoordelen de huizen op het ‘thuis voelen’ en kijken ernaar met de blik van: hoe zouden wij dit verpleeghuis voor onze eigen vader of moeder vinden? Op basis van hun zorgvisite ervaringen schrijven ze blogs die verschijnen op de website van Waardigheid en trots.

Onze ervaring is dat er in de zorg heel wat langs elkaar heen wordt gepraat hetgeen frictie, onbegrip, misverstanden, niet waargemaakte verwachtingen en in-efficiency oplevert. Er is veel geïnstitutionaliseerd taalgebruik, wat vervreemdend werkt. Kortom: de één op één rechtlijnigheid, zoals te weten dat een pak koffie, koffie bevat is in de zorg een heel ander verhaal.

Het zal medio jaren ‘90 zijn geweest dat de SIGRA een boekje uitgaf met de titel Begrippen Begrepen, een woordenboek voor samenwerking in de zorg. Waarvoor was dat boekje nodig en wat was er aan de hand? Er waren heel veel thema’s waarvoor verschillende zorgorganisaties met elkaar om de tafel zaten, zoals ‘Hoe zorgen we ervoor dat zowel de cliënt een plek heeft van zijn/haar voorkeur, terwijl er tegelijkertijd efficiënt wordt omgegaan met de beschikbare capaciteit? Hoe geven we de bewoners van Amsterdam en omstreken inzicht in het zorgaanbod dat er is? Hoe gaan we om met spoedopnames? Verstaan we allemaal hetzelfde of allemaal wat anders onder dagbehandeling, dagopvang, dagbesteding, dagactiviteiten? Of wat is een kortdurende of tijdelijke opname, geriatrische revalidatiezorg, ziekenhuis verplaatste opname, een logeeropvang of  respijtzorg? Casemanager, zorgmakelaar, transferverpleegkundige, regieverpleegkundige. Om er maar een paar te noemen. Ook in die tijd was er een kakofonie aan termen, waarbij je je kon afvragen ‘Zijn er voor een zelfde term niet meerdere benamingen in gebruik?’ En: ‘Als we binnen een organisatie bij elkaar zitten gebruiken we deze term, maar verstaan jullie, afkomstig van een andere zorgorganisatie er hetzelfde onder, cq gebruiken jullie ook dit woord ervoor of een heel ander woord?’ En geven we als zorgorganisatie A en Zorgorganisatie B als we hetzelfde woord gebruiken daar dan ook dezelfde invulling aan, en kent de cliënt of burger dat woord en de betekenis ervan.

- Dames THe van Zorgvisite
click to tweet Was- en strijkruimte in plaats van linnenkamer. Gebruik woorden uit het gewone spraakgebruik.

Geïnstitutionaliseerde woordgebruik

Een ander bevinding van ons is het geïnstitutionaliseerde woordgebruik in de zorg. Voor de gewone dingen van het leven worden woorden gebruikt die in het normale het spraakgebruik niet worden gehanteerd. Spreekt u ooit zelf thuis van ‘Kom kinderen, we gaan even een activiteit doen. Of: Ik ga even de schone was uit de linnenkamer ophalen. Oh, ik moet bewegen, dus naar de fysiotherapie’. Of neem alle afkortingen die je om de oren vliegen van ZZP tot EVV en BHV. Een tussentijds gesprek om met elkaar na te gaan ‘Gaat het nog allemaal goed, zijn er ontwikkelingen of wensen?’ heet een MDO en zonder dat je er zelf bij bent geweest, was je als mens het hoofdonderwerp van een Multi Disciplinair Overleg dat nogal eens als een tribunaal wordt ervaren op basis van andermans agenda. In elk huishouden heb je bij tijd en wijlen wel eens even een moment van bezinning. Dan ga je even rond de tafel, lekkere kop koffie en een traktatie erbij. Ontspannen, vertrouwensvol.

Was- en strijkruimte

Gelukkig zien we in een aantal zorgcentra aanstekelijke en enthousiasmerende benamingen en bewegwijzeringen, die je als bewoners en bezoekers op een natuurlijke wijze verleiden er gebruik van te maken. Die zich verplaatsen in de bewoner en de bezoeker om een goede en tevreden oude dag te hebben. Men spreekt dan van een hobbykamer of atelierruimte, in plaats van een activiteitenruimte, van een was- en strijkruimte in plaats van linnenkamer, van een sport- en fitnessruimte in plaats van fysiotherapie. De befaamde toegangsluis, die toch wel het kenmerk vormt van vrijwel elk door ons bezocht verpleeghuis is heel geschikt om er een mooie en visueel aantrekkelijke overzichtsplattegrond in op te hangen(als we van de nood een deugd willen maken). Naar het voorbeeld van informatiecentra in natuurgebieden waar je ziet wat er allemaal aanwezig is om (bewoners en) bezoekers een aangename dag te kunnen laten hebben. Waar staat in het huis de piano, waar liggen de fleece dekentjes en de jeu de boules ballen, waar zijn de speeltoestellen en de badmintonrackets voor de kleinkinderen, -opa en oma kunnen aan hun spel plezier beleven. Maak  leuke belevingsroutes, in huis en buitenshuis. Waar kan je onderweg een kop koffie drinken, een kroketje verorberen, welke winkeltjes kom je tegen, hoe loopt de route door het bos en langs het hertenkamp?

Samengevat:  1. Verplaats je in de bewoner en zijn/haar naasten. 2. Zorg voor eenduidige begrippen en functies in de zorg. 3. Gebruik woorden uit het gewone spraakgebruik en niet vanuit de institutie en de organisatie. 4. Maak belevingsgerichte bewegwijzering en routes.

Belevingsgang bij Brabantzorg

Meer weten

  • Lees ook de eerdere blogs van de Dames THe-blik
  • Met de publicatie vanaf 2007 van hun boeken ‘Thuis Wezen’, ‘Thuis Voelen’ en ‘Thuis Zijn’, alsook het boek ‘En zij leefden nog goed en tevreden. Hoe de bureaucratie bijdraagt aan betere ouderenzorg’, breken de Dames THe een lans voor het Thuis Voelen  en beschrijven zij hoe  kwaliteitsverbeteringen in de langdurige zorg praktisch en door iedereen kunnen worden opgepakt. Op de website www.zorgvisite.nl vindt u alle verdere informatie.
  • Abonneer u op de nieuwsbrief (via website zorgivsite) van de Dames THe en ontvang steeds de nieuwste zorgvisite en tips.

Geplaatst op: 12 december 2017
Laatst gewijzigd op: 12 december 2017