Context-gebonden invulling landelijke norm personeelssamenstelling bij Anholtskamp (Carintreggeland)

Carintreggeland is een grote maatschappelijk zorgondernemer in Twente met een breed zorgaanbod, zoals wijkverpleging, dagvoorziening, tijdelijke opname, maar ook verpleeghuiszorg, fysiotherapie en dagactiviteiten voor ouderen. In deze grote organisatie is de zorg kleinschalig ingedeeld. Eén van kleinschalig georganiseerde zorglocaties is Anholtskamp in Markelo, voor mensen die niet meer zelfstandig kunnen wonen. Anholtskamp is verbonden met en betrokken bij Markelo, midden in de samenleving, dicht bij overige voorzieningen. Intramurale zorg en zorg aan huis lopen in elkaar over. Mensen die het nodig hebben, willen er graag wonen. Binnen Anholtskamp komen ze familie en bekenden tegen. De betrokkenheid bij elkaar is groot. Een voordeel is dat mensen hier in de regio bekend zijn met ‘naoberschap’, maar dat is niet het hele verhaal…

Verpleeghuizen hebben de ruimte om lokaal en context-gebonden invulling te geven aan de landelijke normen personeelssamenstelling van het Kwaliteitskader. Immers, alleen met maatwerk kunnen organisatie en zorgverleners de zorg en ondersteuning écht laten aansluiten op wat individuele bewoners willen en nodig hebben. In een serie praktijkvoorbeelden laten we zien hoe verschillende verpleeghuizen met hun personeelssamenstelling de zorg zo optimaal mogelijk afstemmen op de zorgvraag, wensen en behoeften van hun cliënten. Het praktijkverhaal van Anholtskamp (Carintreggeland) is onderdeel van deze serie.

Wie wonen er?

Anholtskamp biedt 3 kleinschalige woongroepen voor in totaal 20 mensen met dementie (6-8 bewoners per woning). Daarnaast biedt Anholtskamp ook 10 appartementen voor mensen met een lichamelijke beperking. Elke bewoner heeft een eigen zit/slaapkamer met eigen meubilair. Daarnaast zijn er gezamenlijke ontmoetingsruimten, die door zowel bewoners als wijkbewoners worden gebruikt.

De dagindeling verschilt van persoon tot persoon. ‘Bewoners bepalen zelf hun leefritme en activiteiten’, zegt Rinda Verschoor, wijkmanager. ‘Dat begint al bij het opstaan. Sommige mensen willen nu eenmaal eerder op dan anderen’. Ook de rest van de dag wordt naar individuele behoeften en voorkeuren ingevuld. Een algemene ontmoetingsruimte biedt daarvoor een breed aanbod aan activiteiten, waar bewoners gebruik van kunnen maken. ‘Sommigen geven de voorkeur aan groepsactiviteiten, anderen zijn liever op zichzelf. Weer anderen verkiezen eigen activiteiten of zijn meer gesteld op hun rust’. Binnen Anholtskamp wordt zelf gekookt. Niet alleen bewoners, maar ook anderen kunnen gezamenlijk eten. ‘Maar eet een bewoner liever alleen, kan dat vanzelfsprekend ook’, aldus Rinda Verschoor.

‘Bewoners bepalen zelf hun leefritme en activiteiten’, zegt Rinda Verschoor, wijkmanager.’

Wie werken hier?

De zorg in Anholtskamp is multidisciplinair ingericht. Verpleegkundigen en verzorgenden werken samen met behandelaars. Onder andere de SO, psycholoog en fysiotherapeut zijn altijd op afroep beschikbaar, maar zij zijn ook structureel op vaste dagdelen aanwezig op de locatie. Ook is er een geestelijk verzorger. Het Multidisciplinair Overleg vindt plaats met vertegenwoordiging vanuit alle geledingen. Naast de vaste behandelaren is er altijd een afvaardiging vanuit de zorgprofessionals. Naast de eerste contactpersoon zijn dat doorgaans 1 of 2 verpleegkundigen of verzorgenden.

Voor elke groep (6-8 mensen) is er op elk moment van de dag is ten minste één medewerker aanwezig. Vaak ook twee. Dat bepalen de teams zelf en is afgestemd op de vragen van de bewoners. Hoe dat lukt? ‘Medewerkers voelen zich een wezenlijk onderdeel van de locatie. Ze voelen zich verantwoordelijk voor de bewoners en voor hun collega’s. Het is geven en nemen. Iedereen staat voor elkaar klaar. Het komt hier wel voor dat een medewerker de kinderen van een collega opvangt, zodat die collega een dienst over kan nemen of even wat langer kan blijven. Zo lang dat over een weer kan, gaat dat goed’, aldus Rinda Verschoor. Medewerkers voelen dat ze het samen moeten doen en afhankelijk zijn van elkaar. Dat geldt ook voor de facilitair ondersteunende taken. Huishoudelijk medewerkers zijn verbonden aan de teams. Zij maken de woonomgeving van bewoners schoon en vervullen zo ook een rol in het contact met bewoners. Hetzelfde geldt voor de huismeester, die de kleine onderhoudsactiviteiten verricht. Anholtskamp heeft daarbij een inclusieve visie op werk. Ook mensen met afstand tot de arbeidsmarkt kunnen, waar mogelijk en passend, een werkplek krijgen.

‘De teams bepalen zelf welke medewerker(s) er op elke groep aanwezig zijn en dit is afgestemd op de vragen van de bewoners.’

Kenmerkend aan Anholtskamp is de hoeveelheid vrijwilligers  en mantelzorgers die zich in zetten. Deze regio is bekend met ‘naoberschap’, waarbij je inzetten voor de ander heel gebruikelijk is. Dat is een belangrijke basis van waaruit betrokkenheid bij elkaar ontstaat. ‘Maar het is niet het hele verhaal. Niets gaat immers vanzelf. Ook hier niet en ook de inzet van vrijwilligers niet, ondanks de gewoonte van naoberschap’. Anholtskamp is dan ook zeer actief met het werven van nieuwe vrijwilligers. Belangrijker misschien nog wel is aandacht en zeggenschap voor de vrijwilligers díe zich al inzetten. Er wordt geluisterd naar de behoeften van vrijwilligers aan scholing en ondersteuning. Vrijwilligers doen gewoon mee bij allerlei extra’s, zoals kerstpakketten of uitjes. Ook is er een vrijwilligersraad, vergelijkbaar met de cliëntenraad, maar dan speciaal om het perspectief van vrijwilligers te betrekken bij het algehele reilen en zeilen. Kortom: vrijwilligers maken volwaardig onderdeel uit van het grotere geheel.

Welke ontwikkelingen spelen een rol?

‘In de huidige zorg is flexibiliteit meer dan gewenst. ‘Noodzakelijk zelfs’, aldus Rinda Verschoor.’

In de huidige zorg is flexibiliteit meer dan gewenst. ‘Noodzakelijk zelfs’, aldus Rinda Verschoor. De zorgvraag varieert dagelijks. Zowel het aantal vragen als de aard van de vragen verschillen van dag tot dag. En dat neemt met de groeiende complexiteit van zorg alleen maar toe. ‘Een aantal van onze bewoners vertoont door hun ziektebeeld een weinig te voorspellen gedrag en voorkeur voor dagindeling. Dat doet een heel wisselend beroep op de zorgprofessionals. Een zeer ervaren verpleegkundige meldde laatst dat zij de ene dag haar werk fluitend aankan, terwijl er ook dagen zijn dat een dienst van 8 uur haar uitput. Dat is puur afhankelijk van de aandacht die bewoners op die dagen vragen. En dat is niet te voorspellen’.

Al met al doet de huidige tijd met toenemende intensiteit en complexiteit van (deels onvoorspelbare) zorgvragen een groot beroep op de zorgverleners. Maar dat lukt binnen Anholtskamp. Hoe? ‘Door creativiteit en lef. Soms moet je buiten de gebaande paden durven kijken. En beslissingen nemen die misschien wat afwijken van het gangbare, maar wel goed zijn voor de bewoners. De financiële rek die er nu komt is wel nodig. Dat biedt net even wat meer ruimte om ook voor de toekomst een bij de samenleving betrokken huis met een even toegankelijke en huiselijke sfeer te behouden als nu’.

Typerend voor deze locatie

Het is niet eenvoudig om telkens op maat invulling te geven aan de (deels onvoorspelbare) zorgvragen van de bewoners. Zorgvragen die niet alleen van dag tot dag kunnen verschillen, maar ook complexer worden. Anholtskamp is verbonden met en betrokken bij Markelo. Mensen voelen zich betrokken bij elkaar en zijn bereid zich in te zetten en samen te werken. De gewoonte van ‘naoberschap’ helpt, maar is niet het hele verhaal. Het invullen van een complex, deels onvoorspelbare zorgvraag vraagt om een inclusieve kijk op zorg, waarin iedereen meedoet en een steentje bijdraagt. Het vraagt om oprechte aandacht voor vrijwilligers. Vooral ook vraagt het om medewerkers die zich een onderdeel voelen van een groter geheel, verantwoordelijkheid nemen en zich flexibel inzetten. Daarvoor is creativiteit nodig. En lef om soms ook buiten de gebaande paden naar de behoeften van de cliënten te blijven kijken.

Meer weten


Geplaatst op: 22 januari 2019
Laatst gewijzigd op: 20 november 2019