Beter communiceren in de driehoek met video interactie begeleiding

Video interactie begeleiding biedt zorgmedewerkers letterlijk een eyeopener: ze zien wat ze doen. Daar komen inzichten uit die beklijven. En dat is het begin van een gedragsverandering. Lyvore gebruikt video interactie begeleiding om de driehoek ‘cliënt – familie en vrienden – professionals en vrijwilligers’ te versterken. Van zorgen voor naar zorgen dat. Hoe video interactie begeleiding daaraan bijdraagt, was onderwerp van Lyvore’s workshop op het congres ‘Een jaar later: ruimte voor verpleeghuizen’ van Waardigheid en trots op 4 juli 2016. ‘Zorgmedewerkers kijken meer naar reacties van bewoners, stellen vragen, luisteren beter en werken met meer rust.’

Cultuurverandering

Lyvore biedt verpleeghuiszorg en thuiszorg aan ongeveer 1.400 cliënten in Amersfoort en omgeving. De organisatie werkt hard aan een cultuurverandering om de driehoek ‘cliënt – familie en vrienden – professionals en vrijwilligers’ steviger neer te zetten. ‘Daarvoor hebben we de komende 2 à 3 jaar verschillende projecten lopen’, vertelt beleidsadviseur Mirjam van Blanken. ‘Zo gaan we met alle teams over op zelfsturing. We investeren in samen-verder-komen-gesprekken met zorgteams, familie en vrijwilligers. We implementeren het een-op-een vrijwilligersbeleid, waarbij een vrijwilliger aan één bewoner wordt gekoppeld. Een prachtige manier om de cliënt centraal te zetten, want om een passende vrijwilliger te vinden moet je eerst de bewoner kennen. En we bieden al onze zorgprofessionals video interactie begeleiding aan.’

Beeldcoach

Een stevige samenwerkingsdriehoek gaat uit van wat de cliënt belangrijk vindt, aldus Mirjam. ‘Daarvoor is een gelijkwaardige dialoog tussen zorgprofessional, cliënt en familie nodig. Bovendien moeten zorgmedewerkers leren meer oog te hebben voor de verlangens van de cliënt. Want dat leidt tot positief welbevinden.’

Video interactie begeleiding ondersteunt zorgmedewerkers daarin. Wilma Livain, een van de beeldcoaches van Lyvore, legt uit hoe het werkt: ‘Zorgmedewerkers zijn doeners, ze willen helpen en redderen. Vanuit die houding is het best moeilijk om alert te zijn op wat een bewoner werkelijk wil en nodig heeft. Video interactie begeleiding laat letterlijk zien wat de signalen van bewoners zijn. Want wij filmen altijd momenten uit het dagelijks werk. Zo komen medewerkers zelf tot inzichten. En dat is de basis van waaruit ze in staat zijn om te veranderen.’

Contact en samenwerking

Die ervaring, het zelf tot inzichten komen, is dus essentieel. Daarom gaan ook de deelnemers van de workshop zelf aan de slag. In groepjes van 4 spelen ze een casus na, met ieder een eigen rol: de bewoner die graag buiten wil wandelen maar vaak zijn rollator vergeet, de dochter die dat niet meer verantwoord vindt, de EVV’er die tussen twee vuren staat en een observator. Na tien minuten is het woord aan de observators: wat hebben ze gezien? Er wordt gesproken over signalen, respect, mensen in hun waarde laten. Beeldcoach Wilma haakt daarop in: ‘Dat is ook precies de kern van video interactie begeleiding. Die richt zich op signalen herkennen, contact maken en samenwerking.’

Lichaamstaal

Vervolgens laat Wilma zien hoe video interactie begeleiding werkt. Speciaal hiervoor is een van de groepjes deelnemers gefilmd. Deelnemer Lenneke, die de rol van EVV’er speelde, komt naast Wilma zitten, die het beeld minutieus analyseert. Vooral houding en lichaamstaal komen aan bod, maar ook hoe Lenneke het gesprek zo kan sturen dat het over de bewoner gaat en niet over het probleem. Opvallend is de manier waarop Wilma coacht. Zelf verwoordt ze het als volgt: ‘Het gaat om wat de medewerker zelf ontdekt. Samen praten we over concrete beelden. Een beeldcoach stelt vragen die tot inzicht leiden en kan een toevoeging geven. Maar alleen als de medewerker zelf tot inzichten komt, weet je dat het beklijft.’ Wilma kiest ook consequent een positieve benadering. ‘We creëren een veilige omgeving. Er is geen goed of fout.’

Leerproces

Met de eigen inzichten gaan medewerkers vervolgens in de praktijk aan de slag. Drie weken later komt de beeldcoach terug om een tweede filmpje te maken. Wilma: ‘Afhankelijk van het leerproces is er ruimte om nieuwe inzichten op te doen. Maar we reflecteren ook op de eerste beeldcoachsessie.’ Hoe reageren de medewerkers?, vraagt de zaal. ‘Heel goed, ik krijg dagelijks enthousiaste reacties. Ze doen inzichten op die ze niet vergeten. En ze vragen wanneer ze weer mogen. Ze vertellen dat ze meer naar reacties van bewoners kijken, vragen stellen, beter luisteren en met meer rust werken. Ze spreken van meer werkplezier.’ Deelnemer Lenneke, die vandaag in de workshop zomaar video interactie begeleiding heeft gekregen, kan het alleen maar beamen. ‘Het is leuk! Zo zie ik mezelf nooit, heel leerzaam.’

Positieve signalen

En helpt video interactie begeleiding jullie doel te bereiken?, vraagt een van de aanwezigen. ‘Dat weten we pas over een jaar of 2’, antwoordt Wilma. ‘Want wij hebben 2 à 3 jaar uitgetrokken voor de cultuurverandering. Maar er zijn zeker positieve signalen. Best veel medewerkers vragen zich in eerste instantie serieus af of ze wel tijd hebben voor video interactie begeleiding. Ze hebben het al zo druk! Maar bijna zonder uitzondering geven ze drie weken later terug dat ze blij zijn met het resultaat. Want ze hebben gemerkt dat door aandacht te schenken aan de persoon de problemen naar de achtergrond verschoven. De relatie was beter geworden.’

Ter ondersteuning van de gewenste cultuurverandering krijgen zorgmedewerkers van Lyvore ieder 2 beeldcoachsessies van een uur. Dat is inclusief een beeldopname van 5 minuten. De praktijk wijst uit dat de coaches daarmee over meer dan genoeg beeldmateriaal beschikken. Als medewerkers meer sessies nodig hebben, kan dat. Het doel is medewerkers in beweging te brengen richting de gewenste cultuurverandering. Lyvore wil video interactie begeleiding ook borgen in de organisatie. Straks krijgt elke medewerker één keer per 2 jaar een sessie video interactie begeleiding.

Artikel door Ingrid Brons

Meer weten

  • Lyvore is deelnemer aan Waardigheid en trots – Ruimte voor verpleeghuizen. Lees meer over de verbeterplannen van de organisatie op de deelnemerspagina van Lyvore.

Geplaatst op: 15 juli 2016
Laatst gewijzigd op: 5 september 2022