Van Rijn in Kamerbrief: oneigenlijk gebruik psychofarmaca naar nul

‘Psychofarmaca mogen alleen in het uiterste geval worden voorgeschreven op grond van een gerichte indicatie, en dan altijd proportioneel en op basis van toestemming van cliënt of zijn vertegenwoordiger. Alleen als het moet of écht niet anders kan!’, stelt Van Rijn in een brief aan de Kamer. Ook moet het gebruik van kalmerende medicijnen beter geregistreerd worden in het cliëntdossier.

Oneigenlijk gebruik

‘Psychofarmaca hebben negatieve bijwerkingen en de inzet ervan moet daarom zoveel mogelijk voorkomen worden,’ vindt Van Rijn: ‘Het oneigenlijk gebruik moet naar nul.’ Er vallen veel verschillende situaties onder de omschrijving ‘oneigenlijk gebruik’. Er is bijvoorbeeld sprake van oneigenlijk gebruik wanneer psychofarmaca bij probleemgedrag toegediend worden zonder dat goed gezocht is naar alternatieven die de oorzaken van het probleemgedrag kunnen wegnemen. Oorzaken kunnen liggen in de persoonlijkheid van de mens met dementie en ook in de situatie, de wijze waarop de zorg verleend wordt en de zorgmedewerkers zelf. De medische indicatie kan ontbreken of men kan te lang doorgaan met voorschrijven zonder tussentijdse evaluatie op effectiviteit.

Bij elke cliënt moet individueel bepaald worden of er werkelijk sprake is van eigenlijk gebruik. In zijn of haar cliëntdossier moeten het psychofarmacabeleid en -gebruik vervolgens ook altijd vastgelegd worden. Wordt psychofarmaca voorgeschreven zonder instemming van de cliënt of zijn vertegenwoordiger dan kan er sprake zijn van ‘gedwongen zorg’. Vooruitlopend op de nieuwe Wet Zorg en Dwang, die regelt dat gedwongen zorg geregistreerd moet worden, wil de staatssecretaris kijken of er een vrijwillige registratie van psychofarmaca kan komen.

Uitgangspunten

Samen met experts uit de ouderen- en gehandicaptenzorg heeft Vilans uitgangspunten opgesteld voor zorgorganisaties voor het terugdringen van het gebruik van psychofarmaca bij probleemgedrag. Deze uitgangspunten zullen vertaald worden in richtlijnen, schrijft de staatssecretaris. De Inspectie kan deze uitgangspunten bovendien gebruiken voor het toezicht op psychofarmaca. Daarnaast is Verenso bezig met de herziening van de richtlijn Probleemgedrag.

Leren van ervaringen

Welke methodieken werken goed bij het verminderen van psychofarmaca? Vilans begeleidt in het kader van het landelijke programma ‘Beter af met minder’ dit jaar enkele tientallen zorgaanbieders in de ouderenzorg en gehandicaptensector bij de afbouw van psychofarmaca. Binnen het programma zullen de deelnemers ervaringen met specifieke methodieken delen en zal kennis opgebouwd worden over de inzet en effectiviteit ervan. Volgens Van Rijn is er meer bewustwording en een cultuuromslag bij zorgprofessionals nodig. Het is belangrijk om te leren van elkaars ervaringen.

Meer weten


Geplaatst op: 11 april 2016
Laatst gewijzigd op: 15 maart 2019