Lerend vermogen belangrijk toetspunt IGJ bij toezicht openstelling verpleeghuizen

Geplaatst op: 26 oktober 2020
Laatst gewijzigd op: 26 oktober 2020

In de ‘Rapportage openstellen verpleeghuizen voor bezoek’ van 22 oktober legt de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) uit hoe zij toezicht houdt op het openstellen van verpleeghuizen voor bezoek. ‘De IGJ toetst of organisaties meebewegen met het voortschrijdend inzicht, hun beleid hierop aanpassen en hiermee lerend vermogen tonen.’ Zo staat in het rapport te lezen. Ook geeft de IGJ acht aanbevelingen aan zorgaanbieders.

Groepsveiligheid versus individuele vrijheid

Sinds 24 juni 2020 zijn alle verpleeghuizen weer open voor bezoek. Als de IGJ een melding binnenkrijgt over het onvoldoende openstellen van verpleeghuizen voor bezoek, kijkt zij of zorgaanbieders een zorgvuldige afweging maken tussen de veiligheid van de groep en de vrijheid van het individu.

De IGJ gaat hierbij uit van de Noodverordening. De laatste versie van de ‘Handreiking bezoek en sociaal contact’ is een richtinggevend document. De IGJ kijkt altijd of er eventueel sprake is van een situatie waarin cliënten onrechtmatig opgesloten of onnodig beperkt worden in hun bewegingsvrijheid of mogelijkheden voor het ontvangen van bezoek. Bezoekbeperkingen kunnen enkel plaatsvinden indien dit op grond van de Noodverordening noodzakelijk is. Andere beperkingen kunnen horen bij de zorg die valt onder de Wet zorg en dwang (Wzd).

Lerend vermogen

De IGJ toetst of organisaties meebewegen met het voortschrijdend inzicht, hun beleid hierop aanpassen en hiermee lerend vermogen tonen.

De IGJ weegt de maatregelen die de zorgaanbieder neemt, af tegen de context: zijn er actuele besmettingen die beperkingen zouden toestaan, vanuit het belang van cliënten en zorgverleners?

De IGJ stelt hierbij een aantal vragen:

  1. Hoe heeft de besluitvorming over het vaststellen van de bezoekregeling plaatsgevonden?
  2. Hoe zijn interne partijen zoals de cliëntenraad, de ondernemingsraad en behandelaren, bij deze besluitvorming betrokken?
  3. Hoe is de GGD bij de besluitvorming betrokken?
  4. Onder welke omstandigheden is de zorgaanbieder van plan om over te gaan tot het opnieuw beperken van bezoek of bewegingsvrijheid van cliënten?
  5. Hoe heeft de zorgaanbieder een afweging gemaakt in het beperken van bezoek en vrijheid van bewoners?
  6. Gaat het beperken van bezoek voor bewoners niet op een onredelijke manier ten koste van de kwaliteit van leven en het recht op vrijheid van bewoners?
  7. Stemt de zorgaanbieder met elke individuele bewoner en/of diens wettelijk vertegenwoordiger af of de bewoner wel of geen bezoek kan ontvangen? En legt de zorgaanbieder dit, inclusief verantwoording, ook schriftelijk vast?

Casus 1: reflecteren en beleid aanpassen

IGJ ontving een melding over een zorgaanbieder waar maximaal twee keer per week, twee bezoekers per cliënt naar binnen mochten. In gesprek met de bestuurder komt naar voren dat er inmiddels een bezoekregeling op maat is,
waarbij cliënten dagelijks bezoek kunnen ontvangen. Deze afspraken zijn gemaakt in samenspraak met de cliëntenraad en behandelaren.

Wel geeft de bestuurder aan dat een locatie voortijdig is gesloten voor bezoek, vanwege het vermoeden van een aantal besmettingen onder cliënten. Deze situatie is in samenspraak geëvalueerd. Op basis daarvan geeft de zorgaanbieder aan dat in de toekomst locaties bij vermoeden van besmetting niet meer geheel dichtgaan.

De IGJ beoordeelt dat de zorgaanbieder het risico doorlopend inschat en op basis daarvan beleid maakt, steeds in overleg. Daarnaast constateert de IGJ dat de zorgaanbieder op basis van praktijkervaring reflecteert en beleid aanpast. Dit toont lerend vermogen.

Casus 2: geen maximum aantal bezoekers, wel 1,5 meter afstand

IGJ ontving een melding over beperkingen in de bezoekregeling bij een zorgaanbieder. In gesprek met de zorgaanbieder komt naar voren dat inmiddels drie bezoekers per week per cliënt naar binnen mogen. Hierover is niet goed gecommuniceerd; de zorgaanbieder past naar aanleiding van dit gesprek direct de informatie op haar website aan.

Cliënten konden steeds naar buiten. Er is afstemming over de maatregelen met behandelaren, regionaal overleg, de cliëntenraad en de ondernemingsraad. De zorgaanbieder geeft hierbij aan dat angst voor besmettingen een rol speelt bij het eventueel beperken van bezoek. Zij hebben het gevoel het niet goed te kunnen doen.

In de beoordeling van de IGJ komen de volgende vragen op: waarom het maximum van drie bezoekers, en waarom een beperking van het maximum per week? De IGJ heeft daarom nogmaals contact met de zorgaanbieder. Inmiddels zijn alle beperkingen in de bezoekregeling opgeheven. Wel moet iedereen 1,5 meter afstand kunnen houden. Dit maakt dat er een beperkt aantal mensen in de appartementen van bewoners aanwezig kunnen zijn.

8 aanbevelingen openstellen verpleeghuizen

Op basis van haar bevindingen heeft de IGJ de volgende aanbevelingen voor aanbieders van verpleeghuiszorg opgesteld met betrekking tot de openstelling voor bezoek:

  1. Onderzoek steeds de beweegredenen achter voorgenomen beleid. Toets of het beleid is opgesteld met het individueel cliëntbelang als uitgangspunt. Reflecteer op deze onderliggende beweegredenen en stel beleid op basis van deze reflectie bij;
  2. Voer het voorgenomen beleid alleen uit als er voldoende draagvlak voor is bij cliënten, cliëntvertegenwoordigers, medewerkers en adviesraden. De kwaliteit en veiligheid van zorg op een locatie is gebaat bij direct en open contact tussen cliënten, naasten en de zorgaanbieder;
  3. Stem met elke individuele bewoner en/of wettelijk vertegenwoordiger af of de bewoner wel of geen bezoek kan ontvangen en leg dit, inclusief verantwoording, ook
    schriftelijk vast;
  4. Onderzoek de implicaties van beleid. Bied hierin zoveel mogelijk maatwerk;
  5. Stem af met cliëntenraad, ondernemingsraad, zorgverleners, behandelaren en de GGD. Maak zo zorgvuldige afwegingen in een continu veranderend veld en deel goede voorbeelden binnen het lerend netwerk;
  6. Geef behandelaren een actieve rol in het vormgeven van het contact tussen hen en cliënten, om in crisissituaties ondersignalering van risico’s te voorkomen;
  7. Betrek de GGD actief in het uitdenken van mogelijke scenario’s rondom uitbraken;
  8. Voor de openstelling van verpleeghuizen en het mogelijk maken van bezoek, is het nodig dat alle bezoekers zich aan de door de zorgaanbieder genomen maatregelen
    houden. Iedereen moet hieraan zijn/haar steentje bijdragen.

Bron: igj.nl

Corona-ondersteuning van Waardigheid en trots op locatie

Meer weten