Directeur GGD Thérèse Claassen: ‘Corona leidde tot een andere GGD’

Geplaatst op: 15 december 2021
Laatst gewijzigd op: 4 januari 2022

De GGD in Nederland heeft z’n wortels in de tijd dat het land in de ban van de dodelijke cholera-epidemieën was. Voor het eerst was er een organisatie die zich sterk maakte voor gezond leven in Nederland en voor de maatregelen die daarbij pasten. ‘Dat elan kenmerkte de GGD altijd, maar gezond leven is steeds meer ondergesneeuwd geraakt. Het is tijd dat we die missie als maatschappij weer breder omarmen.’ Dat zegt Thérèse Claassen. Zij is directeur Publieke Gezondheid GGD Hart voor Brabant. ‘Deze crisis heeft laten zien hoe belangrijk gezond leven en veerkracht is’.

De GGD maakt – net als de 24 andere GGD’en in Nederland – op dit moment tumultueuze tijden door. Om even bij Brabant te blijven, deze GGD voerde vanaf het begin van de pandemie bijna anderhalf miljoen testen uit en zette ruim een miljoen vaccinaties. ‘Met de verzwaring van het takenpakket en de ruime verdubbeling van ons personeel, zijn we de grootste startup van Nederland, zeg ik wel eens’, aldus Thérèse Claassen. 

Vaccineren is turbo-operatie

Naast waardering kregen de GGD’en ook kritiek rond de eerste vaccinatieronde van het publiek omdat volgens de critici alles zo langzaam ging. Thérèse: ‘Vaccineren is een turbo-operatie waarbij ik met trots blijf kijken naar wat we neerzetten. Het gaat om meer dan alleen maar getalsmatig heel snel opschalen, het gaat ook om landelijk beleid volgen en waar ruimte is, eigen keuzes maken.’ Ze wijst bijvoorbeeld op de keuze om in Brabant naast de 80-plussers in de regio tegelijkertijd – met hulp van de zorgorganisaties – 20.000 zorgmedewerkers versneld te vaccineren. ‘Dat is een voorbeeld van hoe we elkaar versterken als organisaties in de crisis. Dat moeten we vasthouden.’ Wat betreft de kritiek destijds: Natuurlijk gaat zo’n megaproces niet perfect. Daar kunnen mensen soms hinder van ondervinden. We leren en verbeteren waar dat nodig is terwijl we onderweg zijn.’

Directeur Publieke Gezondheid GGD Hart voor Brabant Thérèse Claassen

Thérèse Claassen:

‘De oplossing moet echt worden gevonden in een andere visie op gezond eten en gezond en veilig leven. De GGD kan daarin een verbindende rol spelen.’ 

Boostercampagne

Er was verontwaardiging in de media en de politiek dat de boostercampagne niet snel genoeg op gang kwam. ‘Maar je kan niet binnen een dag heel Brabant prikken. Voorbereiding kost tijd. Al konden wij in Brabant snel starten omdat een deel van onze vaccinatielocaties en van het personeel nog beschikbaar was. De beeldvorming in de media werkte ook niet echt mee. We werden meegezogen in het beeld dat Nederland onderaan alle lijstjes bungelde met de vaccinatieaanpak. Dat beeld straalde ook op de aanpak van de GGD’en af.’

Je kan niet binnen een dag heel Brabant prikken’

Thérèse stelt dat dit bij een volgende vaccinatieronde anders zal lopen. ‘Het virus zal net als de griep niet verdwijnen en bij ons blijven. We moeten ons daar nu landelijk op voorbereiden. Vraag ons te zorgen dat we klaarstaan voor eventuele nieuwe golven en vaccinatiecampagnes. Ad hoc reageren op een volgende virusgolf is dan niet meer nodig als het goed is. We hebben nu een groot potentieel aan mensen en mooie samenwerkingen in de regio om er te staan als het nodig is.’

Thérèse Claassen: ‘Gezonde leefstijl is ook nu van vitaal belang’

‘Corona leidde tot een andere GGD. Dit is het moment om de opdracht van de GGD nog meer kracht bij te zetten: het bevorderen van gezond opgroeien, leven, wonen en werken voor iedereen. Met een GGD-organisatie die met wendbaarheid op crises kan inspelen. We hebben een fantastisch zorgsysteem, maar uiteindelijk draait het om het voorkomen dat mensen ziek worden of zorg nodig hebben. Kijk naar hoe het ging tijdens de dodelijke cholera-epidemieën in Nederland. Gezond leven in gezonde omstandigheden was enige oplossing. Die gezonde leefstijl is ook nu van vitaal belang. Niet dat we daarmee het virus kunnen voorkomen. Maar wel dat we daarmee beter opgewassen zijn tegen bedreigingen van onze gezondheid.’

Nauwe band met gemeenten

Thérèse Claassen vindt dat de nauwe band met de gemeenten daarbij zeker in stand moet blijven. ‘Juist omdat per gemeente en regio de gezondheidsrisico’s anders kunnen zijn. Den Bosch is geen Dongen. Daar moet je op in kunnen blijven spelen.’ De missie van Thérèse Claassen is duidelijk. Maar hoe verder? ‘We zitten nog volop in de logistieke operatie van de bestrijding van het virus. Het is daardoor nog onvoldoende gelukt om onze boodschap van een gezonde en veerkrachtige samenleving te agenderen. Maar vanuit de koepel van GGD’en ligt er wel een duidelijke boodschap op de formatietafel om preventie een hoofdrol te geven.’

Vierkant achter onze mensen

Voor Thérèse persoonlijk waren de afgelopen maanden een rollercoaster. Ze trad in april aan als directeur bij GGD Hart voor Brabant. ‘Ik wist wat me te wachten stond. Dat was voor mij een extra motivatie. Om vanuit mijn positie een bijdrage te leveren aan bestrijding van het virus en op de lange termijn me in te zetten voor een gezonde samenleving, voor gezond opgroeien, wonen en werken. Maar net zo belangrijk vond en vind ik het om GGD-medewerkers te steunen in deze storm. Aan motivatie ontbreekt het de medewerkers niet. Dat blijkt wel uit de enorme toestroom van nieuwe collega’s. Ik moet medewerkers eerder remmen dan stimuleren. Daarnaast sta ik vierkant achter mijn mensen. Bij kritiek en agressie helpen we waar mogelijk. Bij het doen van aangifte, met persoonlijke gesprekken en door te investeren in vitaliteit, want er wordt onder hoge druk gewerkt.’

‘Aan motivatie ontbreekt het de medewerkers niet. Dat blijkt wel uit de enorme toestroom van nieuwe collega’s. Ik moet medewerkers eerder remmen dan stimuleren’

Breed samenwerken rondom preventie

Maar ondertussen kijkt ze graag ook verder naar hoe de GGD Hart van Brabant zich kan ontwikkelen als de virusaanpak uit de crisissfeer is geraakt. ‘We zijn met gemeenten, ziekenhuizen en zorginstellingen in gesprek over preventie. Maar dat moeten we in breder verband doen, ook met het bedrijfsleven, werkgevers en onderwijs. Steeds maar meer bedden op de ic’s en meer verpleeghuisbedden zijn uiteindelijk de oplossing niet. De oplossing moet echt worden gevonden in een andere visie op gezond eten en gezond en veilig leven. De GGD kan daarin een verbindende rol spelen. Dat gesprek wil ik graag samen met GGD-collega’s aangaan met andere spelers in het veld. Alleen samen komen we verder.’

Door Rob van Es

Meer weten