Kamerbrief Corona: extra testen, regionale opvang en geestelijke verzorging

Geplaatst op: 8 april 2020
Laatst gewijzigd op: 8 april 2020

‘Onze kwetsbare ouderen hebben blijvend bescherming nodig. Ook na 28 april kunnen we niet zomaar terug naar vroeger. We moeten nadenken over de vraag hoe we gedurende langere periode kunnen opereren binnen de huidige maatregelen.’ Zo schrijft minister De Jonge vandaag in zijn brief aan de Tweede Kamer. De Jonge gaat verder in op de verruiming van het testbeleid voor o.a. medewerkers in de verpleeghuizen, de voortgang van de regionale samenwerking en de inrichting van regionale Corona-centra. Ook vraagt hij aandacht voor de in deze tijd toegenomen behoefte aan geestelijke verzorging.

Verruiming testbeleid

Vanaf afgelopen maandag, 6 april, is het beleid voor testen verruimd. Ook zorgverleners en specifieke groepen buiten het ziekenhuis worden nu getest als ze klachten hebben (huisartsen, verpleeghuizen, gehandicaptenzorg, thuiszorg, jeugdzorg en ggz). GGD’en zijn voortvarend aan de slag gegaan om testlocaties in te richten, zoals ‘drive-through’ teststraten. Het RIVM heeft het testbeleid uitgewerkt en op basis daarvan kijkt de GGD of de zorgverlener getest kan worden.

Regionale Corona-centra

Het uitgangspunt van het beleid is dat mensen zoveel mogelijk in de regio worden opgevangen. Daarbij is het volgende van belang:

  • vroegsignalering in de 1e lijn,
  • het regionaal organiseren van tijdelijke zorglocaties (Corona-centra en Corona-units in instellingen) voor het bieden van cohortverpleging van verschillende groepen patiënten,
  • een regionaal coördinatiepunt voor toeleiding van kwetsbare patiënten naar de juiste zorg op de juiste plek.

Er is door de regio’s ruim 4300 extra plekken beschikbaar gemaakt (peildatum 3 april 2020), waar zorg (cohortverpleging) kan worden geboden aan o.a. patiënten
met een (verdenking van) een COVID-19 besmetting. Ook is er in iedere regio een
samenwerkingsstructuur neergezet waarbij veelvuldig is aangesloten bij bestaande structuren.

Geestelijke verzorging

Vanuit een aantal instellingen (ouderenzorg, ziekenhuizen) zijn signalen dat er door de coronacrisis meer behoefte is aan geestelijke verzorging. De beroepsgroep van geestelijk verzorgers is een crisisteam Corona gestart. Zij heeft een overzicht van geestelijk verzorgers die beschikbaar zijn en kan die geestelijk verzorgers verbinden aan de vraag vanuit een instelling in een specifieke regio. Op dit moment zijn er circa 150 extra geestelijk verzorgers (deels) beschikbaar.

De fysieke toegang tot instellingen voor geestelijk verzorgers van buiten is een aandachtspunt. Bestuurders missen soms het comfort om voor deze groep andere richtlijnen op te stellen dan voor algemeen bezoek. Ik vraag de instellingen hier naar te kijken, omdat geestelijke zorg van existentieel belang kan zijn, zeker in de stervensfase. Zowel voor patiënten/cliënten als voor hun naasten. Dan kan er ook ruimte geboden worden aan de maatschappelijke rol waartoe minister van Justitie en Veiligheid de levensbeschouwelijke organisaties in Nederland heeft opgeroepen.

In verpleeghuizen kan geestelijke verzorging ook in de vorm van groepsgesprekken of met inzet van vrijwilligers via een videoverbinding worden vormgegeven. Het eigen personeel speelt overigens ook een rol in de begeleiding van mensen op existentieel vlak.

Inzet en zorg voor medewerkers

Met het platform www.extrahandenvoordezorg.nl wordt het aanbod van mensen die willen helpen in de zorg, gekoppeld aan organisaties die daarnaar op zoek zijn. Vanuit zorgorganisaties is in de eerste twee weken al voor ruim 3750 fte aan extra zorgpersoneel gevraagd. Vooral de ziekenhuizen en vvt-instellingen doen op dit moment aanvragen.

Vanaf dinsdag 7 april kunnen medewerkers terecht bij Sterk in je Werk voor een luisterend oor (www.sterkinjewerk.nl/extra-coaching). Professionele coaches bieden op vrijwillige basis een steuntje in de rug en verwijzen zo nodig door naar gespecialiseerde hulp. De werkdruk en psychosociale arbeidsbelasting zijn hoog. Veel zorgorganisaties hebben al voorzieningen op dit gebied in huis, maar waar daar nu onder grote druk minder aandacht voor is, bieden de coaches uitkomst.

Helpdesk specialisten ouderengeneeskunde

Specialisten ouderengeneeskunde, artsen in opleiding, verpleegkundig specialisten, physician assistants en basisartsen raken overbelast. De bestaande tekorten aan specialisten ouderengeneeskunde en het risico op besmetting, vergroten de druk op alle bovengenoemde zorgprofessionals.

Daarom werd in Brabant een pilot voor een helpdesk ouderengeneeskunde opgezet. Zorgprofessionals konden 24 uur per dag naar deze helpdesk bellen om de kennis en expertise van de specialist ouderengeneeskunde in te schakelen. De helpdesk werd vooral bemand door gepensioneerde specialisten ouderengeneeskunde. De pilot wordt nu opgeschaald naar een landelijke telefonische helpdesk.

Vandaag gaf Jaap van Dissel (RIVM) – net als alle andere weken – een technische briefing aan de Tweede Kamer. Daarin heeft hij onder andere specifieke informatie gegeven over de stand van zaken wat betreft corona in verpleeghuizen. Dit geeft het volgende beeld (peildatum 1 april; de aantallen zijn inmiddels waarschijnlijk opgelopen):

  • Het totaal aantal verpleeghuislocaties is 2500, waarvan circa 900 met COVID-19 te maken.
  • Het totaal aantal besmettingen is niet duidelijk te geven, omdat is afgesproken dat de instellingen alleen de eerste gevallen melden. Het gaat nu om 1900 corona-gevallen, waarvan er 281 corona sterfgevallen zijn gemeld vanuit de verpleeghuizen.
  • Vooral in Overijssel, Brabant en Limburg zijn er veel verpleeghuislocaties met minstens 1 coronapatiënt. Ongeveer 10% van de meldingen betreft een verpleeghuislocatie, wat duidelijk maakt hoe vaak kwetsbaren worden getroffen door corona.

Meer weten