Eindcongres In voor zorg! – Interessante workshops ouderenzorg

In de periode van 2009 tot 2017 heeft het programma In voor zorg! meer dan 430 organisaties in de langdurige zorg ondersteund bij het inrichten van werkprocessen in een veranderende omgeving. Na 7 jaar wordt het programma per mei 2017 afgerond. Tijd om nog een laatste keer kennis en ervaringen met elkaar te delen tijdens het eindcongres In voor zorg!.

Organisaties in de ouderenzorg, thuiszorg, jeugdzorg, zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en langdurige geestelijke gezondheidszorg (ggz) hebben een groot verandervermogen laten zien. Organisaties zijn binnen het programma In voor zorg! ondersteund bij het realiseren van meer doelmatige en flexibele organisatiestructuur. Belangrijke veranderingen zijn bijvoorbeeld de invoering van zelfsturende teams in bestaande organisaties, zowel intra- als extramuraal, en de introductie van technologie in het zorgproces. Hoe hebben organisaties deze veranderingen aangepakt? En wat zijn de belangrijkste geleerde lessen? Dit en nog veel meer wordt op het eindcongres gepresenteerd via vele workshops, een informatiemarkt, dialoogsessies en presentaties met onder andere Staatssecretaris Van Rijn. Bekijk hieronder een overzicht van interessante workshops, presentaties en dialoogsessies over de ouderenzorg.

Overzicht workshops ouderenzorg – ronde 1

1.1. Presentatie Amstelring: ‘Netwerktraining’
Sector: ouderenzorg, verpleeghuiszorg, thuiszorg – Spreker: Noor Tanoesetiko
Hoe kunnen we mensen met dementie zo goed mogelijk ondersteunen? Wat kun je als familie betekenen in de zorg voor je dementerende familielid? Hoe kunnen we zo goed mogelijk met elkaar samenwerken? Wat kan de bewoner zelf nog betekenen? Samen met twee In voor zorg-coaches, familie/ mantelzorg, medewerkers Zorg, opleiders en teamcoach is er bij Amstelring een netwerktraining “mensen met dementie” ontwikkeld. Deze training is bedoeld voor familieleden, medewerkers Zorg, behandelaren en vrijwilligers die betrokken zijn bij de bewoner. Tijdens deze presentatie worden de deelnemers meegenomen in deze training.

Binnen deze training komen onder andere onderstaande thema´s aan de orde:

  • Hoe sluiten we aan bij de leefwereld van de dementerende oudere?
  • Hoe communiceren we?
  • Welke rol kan/wil familie spelen?
  • Hoe werken we samen op basis van gelijkwaardigheid?

1.3 Presentatie Wilgaerden: ‘Meer tijd met minder middelen!’
Sector: ouderenzorg – Spreker: Iris van Bennekom
Voor Wilgaerden was de belangrijkste reden om deel te nemen aan In voor zorg!: Het in samenhang organiseren en implementeren van de transitieplannen van zelforganiserende teams en ondersteunende functies binnen alle geledingen van Wilgaerden. Wilgaerden wilde samen met de medewerkers op pad om de organisatie toekomstbestendig te maken. Maar ook door in gesprek te gaan met cliënten en hun netwerk om op deze wijze de cliënt voorop te stellen. De zorg terugbrengen naar de ‘menselijke maat’ omdat je in dialoog met elkaar veel meer kunt bereiken. Daarom hebben ze de focus verlegd van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. Waarbij de cliënt en wat hij of zij nodig heeft het uitgangspunt is, en de teams de cliënt hierbij zo goed mogelijk ondersteunen zonder de regie over te nemen. Zelforganisatie is geen doel, maar een middel is om dit te bereiken. Zelforganiserende teams met elk hun eigen ontwikkelplan zodat we kunnen zorgen dat..! Wilgaerden is trots op de behaalde resultaten, zoals een nieuwe, plattere organisatiestructuur, kleinere zelforganiserende teams, de zorg dichter bij de cliënt georganiseerd en een hoger kwaliteitsniveau.

1.4. Presentatie Opella: ‘Van meten naar verbeteren’
Sector: vvt, welzijn en ouderenzorg – Sprekers: Geeske Telgen, Els van der Meer, Ineke Roseboom & Christien Brink
De klant is bij Opella het uitgangspunt. Ook bij organisatieontwikkelingen staat steeds de relatie centraal tussen de klant (en diens netwerk) en de professional of vrijwilliger. Volgens Opella ontvangt de klant de beste zorg en ondersteuning als de organisatie zelforganiserend is, er regelarm wordt gewerkt en er dus leef- en werkruimte is voor klanten en medewerkers. De klanttevredenheid steeg in de afgelopen jaren naar een 8,2. Maar hoe zorg je voor klanttevredenheid, hoe meet je dat en hoe verbeter je? En hoe betrek je thuisraden in je traject? Dit en meer legt Opella uit tijdens hun presentatie ‘Van meten naar verbeteren’.

1.9. Workshop Mosae Zorggroep: ‘De invloed van historie en context bij de invoering van zelfsturende teams’
Sector: ouderenzorg – Sprekers: Hester Jippes, Christien Vree & Annemieke van Ede
De beweging naar zelfsturende teams gaat niet vanzelf en niet in een keer. Teams doorlopen immers verschillende stappen en fasen en hebben hun eigen historie en context die belemmerend of juist stimulerend kan zijn. Wat zijn de belangrijkste concrete voorbeelden van teams in hun verschillende fasen (taal die ze gebruiken, overtuigingen, werkwijzen, hulpmiddelen) en hoe kun je dit te doorbreken ofwel stimuleren om in een volgende fase te komen? Mosea Zorggroep werkte met behulp van In voor zorg! vanuit de visie dat de organisatie meer regie en regelruimte bij cliënten en medewerkers wilden creëren. Hiervoor gingen ze op zoek naar een nieuwe organisatiestrategie waarin verantwoordelijkheden anders en beter verdeeld worden.

1.10. Workshop Viattence: ‘De Rode Knop! Een instrument bij het ondersteunen van de cultuurverandering waarbij het welbevinden van cliënten centraal staat’
Sector: vvt, ouderenzorg, verpleeghuiszorg – Spreker: Jan Heining
Viattence is begonnen met het werken met zelforganiserende zorgteams. Ze stellen het welbevinden van cliënten centraal en gaan terug naar de bedoeling: warme en respectvolle zorg. Medewerkers lopen tegen regels en procedures aan die daar niet aan bijdragen of dit zelfs tegenwerken. Viattence heeft daarom de Rode Knop geïntroduceerd, waar medewerkers op kunnen drukken. Een laagdrempelige manier voor medewerkers om aan te geven dat zij iets willen veranderen. Het Bedoelingen-team gaat vervolgens op onderzoek uit en komt tot een advies naar de Raad van Bestuur. Hoe dit werkt en wat het effect is, komt aan bod in deze workshop die gegeven wordt door Jan Heining, adviseur Zorg en Innovatie van Viattence. Ben je benieuwd over deze aanpak? Schrijf je dan in voor deze workshop!

1.11. Workshop Hilverzorg: ‘kwaliteitsverbetering en meer tevreden cliënten dankzij invoering zelfsturing’
Sector: ouderenzorg, vvt, verpleeghuiszorg, vg, ggz – Spreker: Marion Verhey, Ivonne Broekhaus, Jacqueline Nijland & Anoushka de Waar
Hilverzorg heeft gemerkt dat eigen regie vooral in kleine dingen zit. Klein en ogenschijnlijk vaak alledaags. In de experimenten zijn ze geraakt door de eenvoud van de dingen die er voor mensen toe doen. Waarbij meestal (toch) geen grootste systeemaanpassingen nodig zijn als we met elkaar in gesprek blijven en blijven onderzoeken wat er mogelijk is. In de praktijk loopt dit regelmatig anders dan bedoeld. Hoe veranderen we frustratie in verlangen? Hoe uit dit zich in concreet handelen?

Er is onderzocht, geanalyseerd, er zijn interventies gepleegd, methoden ontwikkeld én er is gemeten. Maar wat zijn nu de belangrijkste geleerde lessen en wat heeft gewerkt en wat is lastig geweest in de experimenten? Hilverzorg deelt in deze workshop haar ervaringen op de vijf terreinen van eigen regie: cliënt, systeem, relatie, geld en verantwoording. Daarnaast beantwoorden ze vragen over hoe we ervoor kunnen zorgen dat we er nog meer van gaan merken in de praktijk, die verder reikt dan die van de betrokken organisaties. Bent u er klaar voor? Bent u ER?

1.12. Workshop: ‘7 jaar zelfsturende teams – wat kunnen we ervan leren?’
Sprekers: Diana Kole & Jennie Scholtmeijer
Zelfsturing, zelforganiseren, zelfstandige teams met regelruimte….…. In voor zorg! heeft hierop de afgelopen 7 jaar tientallen organisaties ondersteund met kennis en verandertrajecten. Wat werkt wel en wat niet? Welke gemene delers zien we? We delen met u geleerde lessen, do’s en don’ts en tips van organisaties.

Een voorbeeld hiervan is RIBW groep Overijssel. Zij hebben in 2012 en 2013 een organisatiebreed In voor zorg-traject doorlopen naar het implementeren van zelforganiserende wijkteams. Die ontwikkeling loopt door tot op de dag van vandaag. Een succesvol traject dat tot stand kwam met vallen en opstaan, lef, doorzettingsvermogen en een lange adem. Zij delen hun ervaringen tijdens deze workshop. Samen met u kijken we naar de toekomst. Wat is de volgende stap?

1.15. Workshop Zinzia: ‘Toekomstbestendig met Lean!’
Sector: ouderenzorg – Sprekers: Vera ter Horst & Floor Hermens
Met behulp van In voor zorg! heeft Zinzia een leantraject doorlopen om de zorg en begeleiding te verbeteren en de organisatie toekomstbestendig te maken. Concreet moest dit ertoe leiden dat de klant centraal komt te staan, de betrokken- en tevredenheid van medewerkers toeneemt en het bedrijfsresultaat verbetert. De cultuurverandering speelde daarbij een belangrijke rol. Zinzia heeft onder andere een beleidscyclus geïmplementeerd, een projectplanning op basis van de vraag opgezet en verbeteringen doorgevoerd met input van de cliënten, vertegenwoordigers en medewerkers. De resultaten mochten er zijn: hogere cliënt- én medewerkerstevredenheid, flinke besparingen én meer veranderkracht en betrokkenheid van medewerkers. Zinzia houdt nooit meer op met lean. Inmiddels is er een Zinzia Lean Programma met daarin het Zinzia Huis over visie en kernwaarden en leidt Zinzia zelf Zinzia Leancoaches op. Ook is lean opgenomen in het MD-programma. Tijdens de workshop deelt Zinzia het hele proces, met aanpak en resultaten, graag met u.

Overzicht workshops ouderenzorg – ronde 2

2.4. Workshop Amstelring: ‘Zorg is geen product, maar een relatie’
Sector: ouderenzorg, verpleeghuiszorg, thuiszorg – Sprekers: Caro Houtkoop & Dominique Gerbracht
“Betekenisvolle rollen” is de uitwerking van een andere manier van kijken naar zorg: zorg is geen product dat de één de ander levert, maar zorg is een relatie. Die relatie is wederkerig. Degene die zorg nodig heeft, heeft op zijn of haar beurt ook vaak nog veel te bieden.

Mensen benoemen als grootste ramp van het zorgbehoeftig worden het verlies van zichzelf. Daarmee bedoelen zij meestal niet dat zij geen eigen regie meer hebben. Het is het gemis aan een rol van betekenis: je hoort nergens meer bij en je bent niet meer nodig. Betrokken mantelzorgers vertellen dat hun relatie met degene die hun zorg nodig heeft, is veranderd. Men is vooral verzorger geworden van de ander. Als professionele hulp wordt ingeroepen (dagbesteding of opname in een zorginstelling) kunnen de rollen weer opnieuw worden gedefinieerd. Maar dat gaat niet vanzelf. Zowel cliënt als mantelzorger moeten worden uitgedaagd na te denken over wie zij in de nieuwe situatie (voor elkaar) willen zijn. Om dit proces te ondersteunen, is het van belang dat professionals weten hoe zij het gesprek met cliënt en mantelzorger hierover kunnen aangaan.

In deze workshop laten wij je ervaren hoe het is als iemand jou wil leren kennen in wie je bent en wil zijn. Met andere woorden: we gaan op zoek naar de rollen die voor jou zelf van betekenis zijn.

2.5. Workshop Stichting Baalderborg Groep: ‘Zelfstandige teams binnen de Baalderborg Groep: een kijkje in de keuken’
Sector: ouderenzorg, gz – Sprekers: Peter Sijtsma & Irma Zandt
In deze workshop geeft Stichting de Baalderborg Groep hun ‘recept’ prijs van de ontwikkeling van zelfstandige teams. In diverse pannen zitten de verschillende ingrediënten die ze gebruikt hebben: zoals de teamontwikkelmeter, het teamontwikkelplan, de teamtaken en de geboorte van Harm! Deze en nog veel meer ingrediënten hebben de afgelopen 2 jaren geprutteld, gestoomd en gekookt! De organisatie denkt te weten wat het meest succesvolle ingrediënt geweest is en deelt dit graag met jullie. Wil je komen proeven? Wij reiken de ingrediënten aan, maar je bepaalt zelf over welke onderwerpen je meer wilt horen. Ofwel: welke deksels we van de pannen halen.

2.13. Workshop Easy Care: ‘Ouderen in de lead door integrale werkwijze voor eigen regie’
Sector: ouderen, welzijn – Sprekers: Jan Festen, Camiel Ex, Christa Hummelen, Els Bremer & L. Theunissen
Ouderen en professionals in de regio Nijmegen werken samen gestaag door aan een integrale aanpak op het gebied van gezondheid, wonen en welzijn onder de naam Easycare. Ouderen hebben een zelfonderzoek ‘Als ik ouder word’ ontwikkeld, waarmee men zich voorbereidt op de volgende levensfase. Groepsgesprekken ‘Samen praten overhouden worden’ helpen hierbij. Eerstelijnsprofessionals werken vanuit eenzelfde visie en attitude. Studenten van het Roc leren van ouderen hoe ze kunnen aansluiten en zijn enthousiast over Easycare. De tweedelijn haakt aan opdat een doorgaande lijn en werkwijze ontwikkeld wordt. Geïnteresseerd in Easycare? In de workshop delen ze ideeën en krijg je advies van de aanwezige ouderen.

2.16. Workshop Zorgketen Dementie Eindhoven: ‘Naar een duurzaam Netwerk Dementie Eindhoven e.o.’
Sector: vvt, ggz – Sprekers: Arjen Jeninga, Ad Plaisier & Marian Salari
Door de dubbele vergrijzing is de regio Zuidoost Brabant een van de regio’s met het sterkst toenemende aantal ouderen (met dementie en ook kwetsbare ouderen). Deze doelgroep heeft recht op een casemanager. Er worden op dit moment 100 mensen met de diagnose dementie per maand bij ons aangemeld door onder anderen ziekenhuizen en huisartsen. Wij willen als Netwerk ervoor zorgen dat er niemand tussen de wal en het schip valt. Dit vereist een hele goede samenwerking en informatievoorziening. In deze workshop leggen wij uit hoe we dat doen en wat we daarvoor hebben ontwikkeld de afgelopen jaren met In voor zorg!.

Overzicht dialoogsessies ouderenzorg – ronde 3

3.6. Dialoogsessie IJsselheem: ‘Veiligheid Vrijheid’
Sector: ouderenzorg – Sprekers: Marjon van der Meulen & Sara Wind
In deze dialoogsessie laat IJsselheem zien hoe zij via een deep democracy methode – gesprek op voeten – het onderwerp Veilige Vrijheid bespreken. Een actieve en leuke dialoogvorm die zij gebruiken om snel verschillende invalshoeken in een groep mensen boven water te krijgen en iedereen actief in het gesprek te betrekken. De laatste jaren zien zij dat het beperken van iemands vrijheid steeds meer als afwijkend wordt beschouwd en er een cultuuromslag gaande is in de ouderenzorg. Cliënten, hun vertegenwoordigers, de zorgverleners en het management zijn van mening dat ook de kwetsbaarste groepen van onze samenleving niet alleen goede en veilige zorg moeten hebben, maar ook zorg waarbij de menselijke waardigheid voorop staat. Door een goede inrichting van de fysieke omgeving: de bouw, de inrichting van binnen- en buitenruimten, tuin, maar ook van de werkprocessen: de wijze waarop het werk gedaan wordt. Denk daarbij aan bijvoorbeeld het eetritueel, de avondstemming, de daginvulling, of de bejegening: de wijze waarop hulp- en zorgverleners de bewoners benaderen.

3.9. Dialoogsessie Stichting Coloriet: ‘Zelforganisatie, een ervaring rijker en een illusie armer?’
Sector: ouderenzorg – Sprekers: Jenneke Grendelman & Petra van Goor
In het In voor zorg-traject heeft Coloriet gewerkt aan de vorming en inrichting van een organisatiemodel dat is gebouwd op zelforganiserende teams die – binnen heldere kaders – zorgdragen voor dienstverlening van uitstekende kwaliteit, waarbij in de directe dienstverlening wordt uitgegaan van co-creatie (samenspel tussen cliënt, diens netwerk, vrijwilligers en professionele medewerkers). De opgave bestond erin om medewerkers te leren hoe de cliënt en diens netwerk te ondersteunen door zelf en met elkaar regie en verantwoordelijkheid te nemen, verspillingen te voorkomen en zich als partner te gedragen naar cliënten, collega’s en samenwerkingspartners en daarbij een manier van werken, een organisatiemodel en een besturingsfilosofie te ontwikkelen die aansluiten.

In de dialoogsessie gaat Coloriet vooral in op de implementatie van zelforganiserend werken en de obstakels die je onderweg tegenkomt. Graag delen ze de ervaringen over wat dan helpend is, maar ook wat er niet lukt of moeizaam gaat.

Overzicht dialoogsessies ouderenzorg – ronde 4

4.3. Workshop NPO Rotterdam Transmurale Zorgbrug: ‘De Transmurale Zorgbrug: wat is er nog meer nodig?’
Sector: ziekenhuiszorg, ouderenzorg – Sprekers: Wilma van der Vlegel & Harry Robberts
De (fysieke) impact van een ziekenhuisopname is groot voor kwetsbare ouderen. Voor de overgang van het ziekenhuis naar huis werd in Amsterdam binnen het Nationaal Programma Ouderenzorg de Transmurale Zorgbrug ontwikkeld. Hierbij bleek dat het programma sterfte voorkomt en zorgt voor sneller herstel. De Transmurale Zorgbrug (TZB) verbindt het ziekenhuis en de thuissituatie, waarbij de wijkverpleegkundige de spil is in de samenwerking. Zij zorgt ervoor dat de overgang naar de eerste lijn soepel verloopt.

In deze interactieve workshop laten we zien hoe de implementatie van de TZB rondom het IJsselland ziekenhuis is vormgegeven in de samenwerking tussen ziekenhuis en de 6 grootste thuiszorgorganisaties in de regio. Hierbij laten we niet alleen successen zien, maar zullen wij u ook deelgenoot maken van onze zoektocht en worstelingen.

Wij willen graag, ook op basis van onze eerste onderzoeksresultaten, met u in gesprek om te kijken of de Transmurale Zorgbrug voldoende antwoord biedt op de zorgvraag bij en behoefte van ouderen die na ziekenhuisopname weer naar huis gaan. Hierbij horen we graag welke ervaringen u hebt en wat u ziet, ook als het gaat de nieuwe rol van wijkverpleegkundigen en om verbindingen die nog beter kunnen met de huisarts en welzijn.

Al discussiërend hopen we tot een aantal nieuwe ideeën en daarmee een oplossingsrichting te komen om de vraag in de titel van deze workshop te beantwoorden.

4.4. Dialoogsessie Accolade Zorggroep: ‘Manifest Accolade Ouderenzorg: zo kan het ook!’
Sector: ouderenzorg, volwassenen met NAH – Spreker: Geertje Morée van Cappellen
Als je de media moet geloven is het kommer en kwel in de ouderenzorg in Nederland. Met het ‘Manifest ouderenzorg: Zo kan het ook!’ (een knipoog naar het manifest van Hugo Borst) wil Accolade laten zien dat het vaak ook heel anders is. Accolade presenteerde het manifest bij de afronding van het verbetertraject ‘cliënt in regie en netwerkparticipatie’. Accolade wil realiseren dat de oudere, ook al woont hij of zij in een zorgcentrum, zijn leven zelf zoveel mogelijk in blijft vullen, regie houdt. Samen met zijn netwerk. Daar worden cliënten gelukkiger van, maar ook hun netwerk Bij zowel cliënten als medewerkers vraagt dat om een ‘kanteling’. Het zit in kleine dingen (liever een croissantje dan een witte boterham als ontbijt) en in grote dingen (hoe maak je de cliënt eigenaar van het zorgleefplan)? In de dialoogsessie willen de mensen van Accolade graag delen hoe zij die omslag in denken en werken hebben gerealiseerd.

4.6. Dialoogsessie Crabbehoff: ‘De zinvolle (wederkerige) relatie centraal bij persoonsgerichte zorg’
Sector: verpleeghuiszorg, ouderenzorg – Sprekers: Johan Groen, Marja Holleman & Nico van der Leer
In deze dialoogsessie willen wij in gesprek gaan over de zinvolle relatie in de zorg. Zorg opgevat als het aangaan van een betekenisvolle verbinding. Wat maakt een (werk)dag de moeite waard? En wat maakt (jo)uw leven zinvol? In voor zorg! hielp bij het opzetten, implementeren en borgen van een cultuur- en gedragsverandertraject rond zingevingsgericht werken bij Zorggroep Crabbehoff. Hierbij speelden de kernwaarden en de visie van de organisatie een belangrijke rol.

4.7. Dialoogsessie Lyvore: ‘Wat is de bandbreedte van zelfsturing?’
Sector: ouderenzorg, vg, jeugdzorg – Spreker: Jacintha Engelhart
Lyvore werkte met In voor zorg! aan meer zelforganisering van de medewerkers bij Zorg aan huis. Daarnaast wilde Lyvore meer gaan werken vanuit ondersteuning en stimulering van de cliënt in het nemen van de eigen regie, met een sterke driehoek cliënt, netwerk en medewerker. Taken en bevoegdheden zijn met succes verschoven naar de teams. Maar hoe laat je taken los en vertrouw je op de professionaliteit van je medewerkers? En hoe kijk je bijvoorbeeld naar het organisatiebelang en het teambelang?

Meer weten over het eindcongres In voor zorg!


Geplaatst op: 28 maart 2017
Laatst gewijzigd op: 30 maart 2017