Analyse: terugblik op coronamaatregelen crisisteams (week 21 t/m 24)

Geplaatst op: 11 augustus 2020
Laatst gewijzigd op: 17 augustus 2020

Welke genomen maatregelen zijn volgens multidisciplinaire experts het belangrijkst bij een corona-uitbraak in het verpleeghuis? Wekelijks analyseren onderzoekers van de academische ouderenwerkplaatsen UNC-ZH en UNO-UMCG in opdracht van het ministerie van VWS de notulen van crisisteams van verpleeghuizen. Hieruit blijkt de verscheidenheid aan maatregelen die genomen wordt groot is. Bovendien blijkt dat crisisteams met vragen blijven zitten. Er is behoefte aan meer concrete adviezen. Daarom zijn de maatregelen door multidisciplinaire expertpanels geprioriteerd. Zo ontstaat een selectie maatregelen die bij een (nieuwe) corona-uitbraak binnen het verpleeghuis direct aan te bevelen zijn.

Deze tweede analyse is gemaakt op basis van de genomen maatregelen van crisisteams in week 21 t/m 24 op de volgende gebieden: welzijn van cliënten en naasten, personeelsbeleid, isolatie en hygiëne.

Er werd uit de vergaderstukken door elk van de panelleden een maatregel gekozen, die zij het belangrijkst vinden om als organisatie te nemen bij een corona-uitbraak. Het panel bediscussieerde deze in een online panelgesprek en besprak daarbij ook vóór wie en dóór wie deze maatregelen zijn besloten. Achteraf werden door de panelleden de geselecteerde maatregelen geprioriteerd, op basis van belangrijkheid en urgentie. De paneldeelnemers komen uit verschillende organisaties.

Coronamaatregelen op het gebied van welzijn cliënten en naasten

Het panel dat de maatregelen op het gebied van welzijn van cliënten en naasten besprak bestond uit twee bestuurders/managers, een activiteitenbegeleider en een kwaliteitsadviseur.

Maatregel A. Bij verdenking van besmetting de betreffende cliënt in druppelisolatie plaatsen en direct laten testen

Deze maatregel vonden alle panelleden zeer belangrijk en zeer urgent bij een Covid-19 uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling: De arts beslist een cliënt in druppelisolatie te zetten bij verdenking van besmetting met COVID-19. Zowel medewerkers als bezoek mag de kamer alleen met persoonlijke beschermingsmiddelen betreden. Wanneer de testuitslag positief is moet de gehele afdeling als cohort worden afgesloten en moet contactonderzoek plaatsvinden.
  • Nuancering: Het is voor deze maatregel wel noodzakelijk dat de cliënt een (tijdelijke) eigen kamer heeft.

Maatregel B. Binnen- en buitenactiviteiten voor cliënten laten blijven plaatsvinden

Deze maatregel vonden de panelleden (zeer) belangrijk en twee van hen vonden deze maatregel (zeer) urgent bij een COVID-19 uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling: Activiteiten door laten gaan in kleine groepen en alleen met bewoners van eenzelfde afdeling, in een ruimte waar men 1,5 meter afstand van elkaar kan houden. Het gaat bijvoorbeeld om bewegen, gespreksgroepen, muziek en dans.
  • Nuanceringen:
    • In de landelijke aankondiging dat verpleeghuizen op slot gingen werd nooit verboden dat cliënten naar buiten gingen, maar dat werd in veel verpleeghuizen zo geïnterpreteerd.
    • Ook binnen een (cohort)afdeling kunnen activiteiten worden georganiseerd. Dit kost veel tijd, maar door ook behandelaren in te zetten op de afdeling zien zij hoe de bewoners in de (nieuwe) normale situatie functioneren. Bovendien ontstaat een teamgevoel tussen de medewerkers.

Maatregel C. Dit betreft twee maatregelen t.a.v. het ontvangen van bezoek

Deze vonden de panelleden ook (zeer) belangrijk en (zeer) urgent bij een COVID-19 uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling:
    • Cliënten in de stervensfase bezoek laten ontvangen, zoals ook besproken door het panel uit de eerste factsheet van week 15 t/m 20.
    • Afdelingen met besmettingen tot cohort maken, zodat cliënten op andere afdelingen binnen een locatie bezoek kunnen blijven ontvangen.

Coronamaatregelen op het gebied van personeelsbeleid

Het panel dat de maatregelen op het gebied van personeelsbeleid besprak, bestond uit een bestuurder/manager, een kwaliteitsverpleegkundige, twee HR/P&O-adviseurs, twee ARBO-/gezondheidsbeleidsadviseurs en een bedrijfsarts.

Maatregel A. Rondom besmettingen werken met persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)

Deze maatregel vonden de panelleden zeer belangrijk en zeer urgent bij een Covid-19 uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling: Bij vermoeden of bevestigde corona van een cliënt, wordt reeds door de zorgmedewerker met PBM gewerkt.

Maatregel B. Communicatie naar de medewerkers

Deze maatregel vonden de panelleden (zeer) belangrijk en (zeer) urgent bij een Covid-19 uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling: Informatie moet laagdrempelig beschikbaar worden gesteld. Bijvoorbeeld via:
    • Dagelijkse nieuwsupdate met relevante informatie en links via email naar de medewerkers.
    • ‘Corona lijn’ (telefoonnummer) voor vragen en klachten van medewerkers (dagelijks bereikbaar), medewerkers krijgen direct advies.
    • ‘Corona app’ met push berichten voor nieuwe updates en vlogs met informatie (bijv. hoe je persoonlijk beschermingsmateriaal (PBM)gebruikt).
  • Nuancering: Het is heel veel informatie voor medewerkers, dus er moet worden afgewogen wat er echt gecommuniceerd moet worden.

Maatregel C. Psychosociale ondersteuning van medewerkers

Deze maatregel vonden de panelleden (zeer) belangrijk en vonden de meeste panelleden (zeer) urgent bij een Covid-uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling: De volgende punten uit de vorige factsheet zijn nog steeds relevant:
    • Ondersteuning van afdelingsmedewerkers door de vaste arts (specialist ouderengeneeskunde) en psycholoog op twee vaste contactmomenten per week.
    • Supportteam voor zorgmedewerkers (geestelijk verzorgende, psychologen etc).
  • Daarnaast heeft dit tweede panel het volgende onderwerp toegevoegd:
    • Het aanstellen van een ethische commissie voor alle medewerkers (inclusief managers) om advies te kunnen vragen over alle ethische dilemma’s die zich voordeden.

Coronamaatregelen op het gebied van isolatie en hygiëne

Het panel dat de maatregelen op het gebied van isolatie en hygiëne besprak, bestond uit een bestuurder/manager, een kwaliteitsverpleegkundige, een specialist ouderengeneeskunde, een kwaliteitsadviseur en een lid van de centrale cliëntenraad.

Maatregel A. Eén cohortafdeling waar alle cliënten (per organisatie/regio) met COVID-19 verblijven

Deze maatregel vonden de panelleden zeer belangrijk en (zeer) urgent bij een COVID-19 uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling: Cliënten die positief getest zijn overplaatsen naar een corona-cohort. Zorg bijvoorbeeld voor één cohort per organisatie of per regio, waar een vast team van medewerkers wordt ingezet.
  • Nuancering: Deze maatregel is erg ingrijpend voor de cliënten die worden overgeplaatst naar het cohort. Echter geeft het rust aan de overige cliënten.

Maatregel B. Inzet van persoonlijk beschermingsmiddelen (PBM) rondom (mogelijk) besmette cliënten

Deze maatregel vonden de panelleden zeer belangrijk en (zeer) urgent bij een COVID-19 uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling: Bij vermoeden of bevestigde corona van een cliënt wordt met PBM gewerkt.
  • Nuanceringen:
    • Dit is in tegenstelling tot de RIVM richtlijn (PBM buiten het ziekenhuis 29-05-2020), die voorschrijft bij cliënten met (verdenking op) COVID- 19 alleen PBM in te zetten bij persoonlijke verzorging en lichamelijk contact.
    • Het kostte verpleeghuizen soms veel tijd en geld om voldoende PBM te verkrijgen.

Maatregel C. Bij (geringe) klachten direct testen

Deze maatregel vonden de panelleden zeer belangrijk en (zeer) urgent bij een COVID-19 uitbraak.

  • (Mogelijke) invulling: Bij (geringe en/of eenmalige) klachten medewerkers en bewoners direct laten testen op COVID-19. Zij worden bij positieve testuitslag bijvoorbeeld in (thuis)isolatie geplaatst.

Factsheet

De bovenstaande resultaten zijn weergegeven in de factsheet met daarbij ook de argumentatie van de panelleden.

Bron: Academische werkplaatsen UNC-ZH en UNO-UMCG

Meer weten